DTÖ’nün WT/DS629/R numaralı, “Türkiye – Çin’den Gelen Elektrikli Araçlar ve Diğer Araç Türlerine İlişkin Önlemler” başlıklı panel raporu 28 Temmuz 2026’da yayımlandı.
Çin’in 8 Ekim 2024’te başlattığı uyuşmazlık sürecinde Türkiye’nin Çin’den ithal edilen elektrikli araçlara ve bazı diğer araç gruplarına uyguladığı ek vergiler ile ithalat izin sistemi incelendi.
Elektrikli araçlardaki ek vergiler kurallara aykırı bulundu
Panel, Çin menşeli elektrikli araçlara uygulanan ek vergilerin Türkiye’nin DTÖ kapsamındaki bağlı tarife oranlarını aştığına hükmetti.
Bazı hibrit araçlara yönelik ek vergilerin de GATT hükümleriyle uyumsuz olduğu sonucuna varıldı.
Türkiye’nin söz konusu uygulamaları insan, hayvan ve bitki yaşamının korunması ile doğal kaynakların muhafaza edilmesi gerekçeleriyle savunma girişimi ise panel tarafından yeterli bulunmadı.
İthalat izin sisteminde de Çin haklı bulundu
Panel ayrıca Çin’den gelen elektrikli ve dışarıdan şarj edilebilir hibrit araçların ithalatında uygulanan beş satış sonrası hizmet şartını değerlendirdi.
Servis altyapısı ve diğer satış sonrası hizmet yükümlülüklerinin ithalat izniyle bağlantılı şekilde uygulanmasının Çin menşeli araçlara Türkiye’deki benzer araçlardan daha olumsuz muamele oluşturduğu sonucuna varıldı.
Çin bütün iddialarında haklı bulunmadı
Panel kararı Türkiye açısından tamamen olumsuz sonuçlanmadı.
Çin, içten yanmalı motorlu araçlara uygulanan ek vergilerin DTÖ kurallarına aykırı olduğunu kanıtlayamadı.
Bazı hibrit araç gruplarına ilişkin iddialar da kabul edilmedi.
Türkiye’nin serbest ticaret anlaşması yaptığı ülkelerden gelen araçlara tanıdığı vergi muafiyetlerinin önemli bölümü DTÖ kurallarına uygun bulundu. Panel yalnızca Venezuela’ya sağlanan muafiyet bakımından Çin’i haklı buldu.
Yavuzyılmaz: Yıllık maliyet 100 milyon doları bulabilir
CHP Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada panel kararının Türkiye’ye yıllık en az 100 milyon dolar maliyet oluşturabileceğini hesapladıklarını öne sürdü.
Yavuzyılmaz, Ticaret Bakanı Ömer Bolat’a da karara karşı başvuru yapılması çağrısında bulundu.
Ancak Yavuzyılmaz’ın açıkladığı 100 milyon dolarlık tutar DTÖ panel raporunda belirlenmiş bir tazminat veya ceza değil. Tutar milletvekilinin kendi hesaplamasına dayanıyor.
Panel raporu henüz sürecin son aşaması değil
DTÖ kurallarına göre panel raporlarının bağlayıcı hale gelmesi için Uyuşmazlıkların Halli Organı tarafından kabul edilmesi gerekiyor. Taraflardan biri rapor kabul edilmeden önce hukuki noktalara ilişkin itirazda bulunabiliyor.
DTÖ’nün Temyiz Organı ise halen faaliyette değil. Son üyesinin görev süresi 2020’de sona erdi ve boş üyelikler doldurulmadığı için organ yeni temyizleri inceleyemiyor.
Türkiye panel raporuna süresinde itiraz ederse, rapor DTÖ Uyuşmazlıkların Halli Organı tarafından kabul edilmez ve bağlayıcı hale gelmez. Böylece Türkiye açısından önlemleri DTÖ kararına uyum amacıyla değiştirme veya kaldırma yükümlülüğü henüz doğmaz.
Karşı Sav Haber Merkezi
