TBMM Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu'nda görüşülen 29 maddelik kanun teklifinin komisyon süreci tamamlandı. Teklifin önümüzdeki hafta Genel Kurul gündemine gelmesi bekleniyor.

Teklifte; doğum izni, koruyucu aile desteği, devlet korumasındaki çocuklar ve gençler, sosyal hizmet kuruluşları, çocukların dijital güvenliği, toplu taşıma desteği ve Darülaceze bağışları gibi birçok başlık yer alıyor.

1) Doğum İzni 24 Haftaya Çıkıyor

Teklifin en dikkat çeken maddelerinden biri, kadınların ücretli doğum izninin artırılması oldu.

Buna göre:

• Kadın memurlar ve kadın işçiler için doğum sonrası ücretli izin süresi 8 haftadan 16 haftaya çıkarılıyor.
• Böylece toplam izin süresi:
  • Doğum öncesi 8 hafta
  • Doğum sonrası 16 hafta
  • Toplam 24 hafta olacak.

Çalışmaya devam etmek isteyenler için:

Sağlık durumu uygunsa ve doktor raporuyla belgelenirse, kadın çalışan doğumdan önceki son haftalara kadar çalışabilecek. Kullanılmayan süre doğum sonrasına eklenecek.

Geçici madde:

Yeni düzenleme yürürlüğe girdiğinde, 16 haftalık izni bitmiş ancak 24 haftaya tamamlamamış anneler de bu haktan yararlanabilecek.

2) Babalık İzni de Artıyor

Teklifte, işçilere verilen eşin doğum yapması halinde ücretli izin süresi de artırılıyor.

Yeni düzenleme:

• 5 gün olan babalık izni 10 güne çıkarılıyor.

3) Sosyal Medyada 15 Yaş Altına Sınırlama Geliyor

Teklifte çocukların dijital ortamda korunmasına yönelik önemli bir düzenleme de bulunuyor.

Buna göre:

• 15 yaşını doldurmamış çocukların sosyal ağ sağlayıcılarına kaydolması engellenecek.
• Sosyal ağ sağlayıcılara yaş doğrulama sistemi kurma zorunluluğu getirilecek.
• 15 yaşını doldurmuş çocuklar için ise yetişkinlerden ayrı, daha güvenli ve çocuklara özel bir hizmet modeli hedefleniyor.

Amaç; çocukları zararlı içeriklerden, siber zorbalıktan ve dijital istismardan korumak olarak açıklanıyor.

4) Koruyucu Ailelere Yeni Destekler Geliyor

Devlet, koruyucu aile modelini güçlendirmek için yeni destekler getiriyor.

Düzenlemeye göre:

• Koruyucu aile olan memura 10 gün izin verilecek.
• Koruyucu aile olan işçiye de 10 gün ücretsiz izin hakkı tanınacak.
• Sosyal güvencesi olmayan koruyucu ailelerin isteğe bağlı sigorta primlerinin bir bölümü devlet tarafından karşılanacak.
• Eşin vefatı halinde de bazı durumlarda bu destek sürebilecek.

5) Çocuklar Kuruma Alınmadan Aile Yanında Desteklenebilecek

Teklife göre çocukların doğrudan kurum bakımına alınması yerine, mümkün olduğunda ailesi veya yakını yanında desteklenmesi esas olacak.

Bunun için:

• "Sosyal ve Ekonomik Destek" sistemi güçlendirilecek.
• İhtiyaç halinde ailelere bölgesel şartlara göre ekonomik destek verilecek.
• Bu destekten yararlanırken reşit olup üniversite eğitimine kesintisiz devam eden gençler, 25 yaşına kadar destek almaya devam edebilecek.

6) Devlet Korumasındaki Gençlerin İstihdamına Yeni Kurallar

Teklifte, devlet koruması altında yetişen gençlerin kamuda ve özel sektörde istihdamına ilişkin hükümler de yer alıyor.

Kamuda istihdam için:

Hak sahipliği şartları daha açık hale getiriliyor. Bunlar arasında:

• En az belirli süre devlet koruması veya koruyucu aile yanında kalmış olmak
• En az ortaöğretim mezunu olmak
• Süresi içinde başvuru yapmak
• Belirli yaş sınırlarını aşmamış olmak
  gibi kriterler bulunuyor.

Özel sektörde istihdam için:

Bu kapsamdaki kişileri işe alan işverenlerin sigorta primlerinin önemli kısmı 5 yıl boyunca Hazine tarafından karşılanacak.

7) Çocuklarla Çalışabilecek Kişilere Sıkı Denetim

Çocukların yoğun bulunduğu alanlarda kimlerin çalışamayacağı da netleştiriliyor.

Buna göre;

Bazı ağır suçlardan kesinleşmiş mahkumiyeti bulunan kişiler:

• okul,
• kreş,
• gündüz bakımevi,
• çocuk kulübü,
• okul servisi,
• çocuk spor okulu,
• oyun evi,
• internet kafe gibi çocukların yoğun bulunduğu yerlerde
  çalışamayacak, görev alamayacak ve bu yerleri işletemeyecek.

Bu kurala aykırı davrananlara para cezası ve ruhsat iptali gibi yaptırımlar uygulanabilecek.

8) Sosyal Hizmet Kuruluşlarında Kamera Sistemi Kurulacak

Yatılı sosyal hizmet kuruluşlarında:

• hizmet kalitesini artırmak,
• güvenliği sağlamak,
• acil durumlara hızlı müdahale etmek,
• suçların önüne geçmek
  amacıyla Merkezi İzleme Sistemi'ne bağlı yazılım destekli kameralar kurulacak.

Veri kullanımı:

• Kişisel veriler, soruşturmaya konu olmuyorsa 2 yıl sonra silinecek.
• Mahkeme kararı olmadan üçüncü kişilerle paylaşılmayacak.
• Gerekirse anonim hale getirilerek politika geliştirmede kullanılabilecek.

9) Kadın Konukevlerindeki Kadın ve Çocuklara Harçlık Desteği

Kadın konukevinde kalan ve yeterli geliri olmayan kadınlara, ayrıca yanlarındaki çocuklara net harçlık verilmesi öngörülüyor.

Bu yardım:

• başka geçici maddi yardım verilmemişse uygulanacak,
• çocuklara da Bakanlığa bağlı çocuk bakım kuruluşlarındaki çocuklara verilen seviyede destek sağlanacak.

10) Darülaceze'ye Yapılan Bağışlara Vergi Kolaylığı

Teklifte Darülaceze'ye yapılan bağışlara da vergi istisnası getiriliyor.

Kapsam:

• gıda,
• temizlik,
• giyecek,
• yakacak
  ve diğer bağış ve yardımlar hem:
• Gelir Vergisi yönünden,
• hem de KDV yönünden
  istisna kapsamına alınacak.

11) Toplu Taşıma İşletmecilerine Gelir Desteği

Belediyelerin yetki verdiği özel toplu taşıma işletmecilerine, belirli şartlarla aylık gelir desteği verilmesi öngörülüyor.

Bu desteğin miktarı:

• bulunduğu yer,
• araç kapasitesi,
• hizmet türü
  gibi ölçütlere göre farklılaştırılabilecek.

12) Tekliften Çıkarılan Madde de Var

Komisyonda yapılan görüşmeler sırasında bir madde tekliften çıkarıldı.

Çıkarılan madde, Türkiye'de faaliyet gösteren sosyal ağ sağlayıcıları ve oyun dağıtıcılarına:

• hizmetlerindeki riskleri analiz etme,
• bu analizleri BTK'ya bildirme
  zorunluluğu getiriyordu.

Bu madde yeniden değerlendirilmek üzere metinden çıkarıldı.

Kısaca: En Önemli Değişiklikler

Teklifte öne çıkan başlıklar:

• Doğum izni toplam 24 hafta oluyor
• Babalık izni 10 güne çıkıyor
• 15 yaş altına sosyal medya kaydı engeli geliyor
• Koruyucu ailelere izin ve sigorta desteği sağlanıyor
• Devlet korumasındaki gençlerin istihdamı yeniden düzenleniyor
• Çocuklarla çalışacak kişiler için daha sıkı kurallar getiriliyor
• Sosyal hizmet kuruluşlarına kamera sistemi kuruluyor
• Darülaceze bağışlarına vergi istisnası geliyor
• Toplu taşıma işletmecilerine gelir desteği veriliyor