DEM Parti Sözcüsü Ayşegül Doğan, Eş Genel Başkan Yardımcısı Tayip Temel, Antalya Milletvekili Hakkı Saruhan Oluç ve STK Komisyonu Üyesi Sultan Özcan, bir grup gazeteciyle bir araya gelerek kamuoyunda “yeni çözüm süreci” veya “silahsızlanma süreci” olarak tartışılan gelişmeler hakkında açıklamalarda bulundu.DEM Parti heyeti, süreç konusunda bilgi kirliliği bulunduğunu savunurken; AK Parti, MHP, devlet yetkilileri ve İmralı arasında yürütülen temasların düşük tempoda da olsa devam ettiğini belirtti.
Süreçte Şu Anda Ne Var?
DEM Parti’nin açıklamalarına göre halen tamamlanmış ve siyasi partilere dağıtılmış bir yasa teklifi bulunmuyor.Ancak TBMM’nin yayımladığı raporun altıncı bölümünde, silah bırakan örgüt mensuplarının hukuki, sosyal ve siyasi hayata katılmasını düzenleyecek özel bir yasaya; yedinci bölümünde ise daha geniş demokratikleşme adımlarına yer veriliyor.Bu kapsamda ilerleyen aşamalarda İnfaz Kanunu, Terörle Mücadele Kanunu, Türk Ceza Kanunu ve belediyelere kayyım atanmasına imkân veren düzenlemelerde değişiklik yapılması gündeme gelebilecek.
“Çerçeve Yasa” Ne Anlama Geliyor?
DEM Parti yöneticilerinin kullandığı “çerçeve yasa”, PKK’nın silah bırakması ve kendisini feshetmesinin ardından örgüt mensuplarının durumunu düzenlemesi planlanan özel bir geçiş yasasını ifade ediyor.Hakkı Saruhan Oluç, yasanın yaklaşık 10-12 maddeden oluşabileceğini ve uzun bir kanun metni olmayacağını söyledi.
DEM Parti ile Abdullah Öcalan’ın önerilerinin devlet ve iktidar yetkilileri tarafından dinlendiğini belirten Oluç, buna rağmen tarafların birbirine henüz yazılı bir taslak sunmadığını açıkladı.Yasanın yalnızca silahların nasıl bırakılacağını değil, silah bırakan kişilerin Türkiye’ye nasıl döneceğini ve sosyal, kültürel veya siyasi yaşama hangi koşullarda katılacağını da düzenlemesi bekleniyor.Oluç, bu nedenle düzenlemenin teknik bir silah teslimi yasasından çok “demokratik entegrasyon” amacı taşıyan siyasi bir düzenleme olarak görülmesi gerektiğini söyledi.
Hangi Konuda Ortak Görüş Bulunuyor?
Ayşegül Doğan’ın açıklamasına göre DEM Parti ve AK Parti yetkilileri arasında, yasal çerçevenin Meclis tatile girmeden gündeme getirilmesi konusunda genel bir fikir birliği bulunuyor.MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin de İmralı Heyeti ile gerçekleştirdiği görüşmede yasanın TBMM tatile girmeden çıkarılması yönünde kararlılık ifade ettiği aktarıldı.DEM Parti, komisyon raporuna destek veren siyasi partilerin çerçeve yasaya da olumlu oy vermesini bekliyor. Bu nedenle partilerle yeni görüşmeler yapılması planlanıyor.Ancak “yasanın çıkarılması gerektiği” konusunda oluştuğu belirtilen ortak yaklaşım, yasanın bütün maddeleri üzerinde uzlaşma sağlandığı anlamına gelmiyor.
Henüz Netleşmeyen Konular Neler?
Yasanın kimleri kapsayacağı sürecin en tartışmalı başlığını oluşturuyor.DEM Parti, düzenlemenin kişiler arasında kategori oluşturmamasını; örgüt içindeki konumu, hakkında dava bulunup bulunmaması veya silahlı faaliyetlere katılıp katılmaması üzerinden ayrım yapılmamasını istiyor.Parti ayrıca İmralı’da bulunan Abdullah Öcalan’ın hukuki durumunun ve çalışma koşullarının da düzenlemede ele alınması gerektiğini savunuyor.Oluç, iktidar tarafının bu talepleri dinleyerek not aldığını ancak kabul edip etmediğinin henüz belli olmadığını söyledi.Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanların veya belirli örgüt yöneticilerinin kapsam dışında bırakılacağı yönünde DEM Parti’ye iletilmiş somut bir bilgi bulunmadığı da açıklandı.Doğan, Türkiye’ye dönüş hakkının güvence altına alınmasını temel talep olarak gördüklerini; siyasi ve sosyal hayata katılımın hangi şartlarda gerçekleşeceğinin ise müzakere edilmesi gerektiğini söyledi.
Af Yasası mı Çıkarılacak?
DEM Parti, hazırlanması planlanan düzenlemeyi bir “genel af” veya “etkin pişmanlık yasası” olarak tanımlamıyor.Ayşegül Doğan, geçmişte çıkarılan etkin pişmanlık düzenlemelerinin sorunu çözemediğini savunarak, yeni düzenlemenin “af, pişmanlık, teslimiyet veya taviz” yaklaşımı üzerine kurulmaması gerektiğini söyledi.DEM Parti’nin yaklaşımına göre yasa, örgütün silahsızlanması karşılığında yalnızca cezaların kaldırılmasını değil, kişilerin yurttaşlık temelinde toplumsal yaşama yeniden katılmasını düzenlemeli.Buna karşılık yasa metni henüz ortaya çıkmadığı için düzenlemenin ceza indirimleri, infaz koşulları veya hakkında yakalama kararı bulunan kişilerin durumuyla ilgili hangi hükümleri içereceği bilinmiyor.
PKK Silahları Tamamen Bıraktı mı?
DEM Parti Eş Genel Başkan Yardımcısı Tayip Temel’in açıklamasına göre PKK, kendisini feshetme ve silah bırakma iradesini açıkladı; 30 kişilik bir grup da sembolik olarak silahlarını bıraktı.Ancak Temel, örgütün tamamının henüz silahsızlanmadığını açıkça ifade etti.Temel, bölgedeki çatışma ortamı nedeniyle bütün silahların önceden bırakılmasının teknik ve güvenlik açısından mümkün olmadığını savundu. Silahların kime, nerede ve hangi güvenli alanda teslim edileceğinin yasayla ve taraflar arasındaki mekanizmayla belirlenmesi gerektiğini söyledi.Bu nedenle DEM Parti, “Önce bütün silahlar bırakılsın, ardından yasa çıkarılsın” yaklaşımına karşı çıkıyor. Parti, silah bırakmanın güvenli ve denetlenebilir biçimde gerçekleşmesi için önce hukuki güvence oluşturulması gerektiğini savunuyor.
Abdullah Öcalan’ın Rolü Ne Olacak?
DEM Parti, Abdullah Öcalan’ın silah bırakma çağrısını yapan kişi olması nedeniyle sürecin uygulanmasında aktif rol alması gerektiğini düşünüyor.Parti yöneticileri, Öcalan ile 24 Mayıs’tan bu yana doğrudan bir görüşme gerçekleştirilemediğini ve bunun süreçte durağanlığa neden olduğunu söyledi.Yeni bir İmralı görüşmesinin 23 Temmuz civarında yapılabileceği belirtilse de tarihin kesinleşmediği ifade edildi.DEM Parti, hazırlanacak taslağın Öcalan’ın önerilerini içerip içermediğini doğrudan kendisinden öğrenmek ve ortaya çıkacak metin üzerinde istişare yapmak istiyor.Oluç, Öcalan’ın hukuki durumu ile çalışma ve iletişim şartlarının iyileştirilmesini, sürecin sorunsuz uygulanması açısından gerekli gördüklerini belirtti.
Devlet, AK Parti ve MHP Aynı Noktada mı?
DEM Parti yöneticileri, görüşmelerde sürecin bir “devlet projesi” olarak tanımlandığını ve bundan geri adım atılmayacağının kendilerine söylendiğini aktardı.Tayip Temel’e göre Devlet Bahçeli’nin süreci ilerletme iradesi güçlü. Cumhurbaşkanı’nın da görüşme ve müzakerelerin sürdürülmesine izin verdiğini söyleyen Temel, buna karşılık devlet mekanizmalarının ve kamuoyuna kullanılan siyasi dilin henüz bu doğrultuda tam olarak değişmediğini savundu.Temel, devletin çatışmayı önlemek istediğini ancak Kürt sorununu daha geniş bir demokratikleşme ve eşit yurttaşlık meselesi olarak ele alıp almadığının henüz netleşmediğini söyledi.Dolayısıyla DEM Parti’nin anlatımına göre devlet kurumları arasında sürecin devam etmesi konusunda genel bir irade bulunsa da yasanın kapsamı konusunda tam ve yazılı bir mutabakat henüz oluşmadı.
Neden Tepki Çekiyor?
Sürece karşı çıkanların temel endişeleri, çıkarılacak yasanın kapsamının çok geniş tutulması ve ağır suçlardan hüküm giymiş kişilerin de düzenlemeden yararlanması ihtimali üzerinde yoğunlaşıyor.Öcalan’ın hukuki durumunun yasaya dahil edilmesi, örgüt mensuplarının Türkiye’ye dönüşü, siyasi yaşama katılabilmeleri ve Terörle Mücadele Kanunu’nda yapılabilecek değişiklikler tartışmaların en hassas başlıkları arasında bulunuyor.DEM Parti ise sınırlı, kategorik ve yalnızca belirli kişileri kapsayan bir düzenlemenin silah bırakma sürecini sonuçlandırmayacağını savunuyor.Partiye göre yasanın başarısı, hem silahlı örgüt mensuplarına güvence vermesine hem de toplumun geniş kesimlerinde kabul görecek bir siyasi uzlaşmayla çıkarılmasına bağlı.
Anayasa Değişikliği de Sürecin Parçası mı?
DEM Parti yöneticileri, AK Parti ile bugüne kadar yeni anayasa konusunda bir müzakere yürütülmediğini açıkladı.Hakkı Saruhan Oluç, ne AK Parti ile yapılan görüşmelerde ne de İmralı temaslarında bir anayasa pazarlığı bulunduğunu söyledi.Bununla birlikte DEM Parti, Kürt sorununun uzun vadeli çözümü için demokratik bir anayasa gerektiğini savunuyor ve böyle bir tartışma açılması halinde görüşlerini kamuoyu önünde paylaşmaya hazır olduğunu belirtiyor.Oluç ayrıca Anayasa’nın ilk dört maddesinin değiştirilmesinin DEM Parti’nin gündeminde olmadığını ifade etti.
Yasa Çıkarsa Süreç Tamamlanacak mı?
DEM Parti’ye göre çerçeve yasanın kabul edilmesi sürecin sonu değil, ilk hukuki aşaması olacak.Yasanın ardından infaz düzenlemeleri, devam eden soruşturma ve davalar, yurt dışında yaşayanların dönüşü, cezaevindeki siyasetçilerin durumu, ana dil hakları ve kayyım uygulaması gibi başlıkların ayrı yasalarla ele alınması isteniyor.Tayip Temel, ilk düzenlemeyi “barış yasası” olarak tanımlarken bunun ardından kişisel özgürlükleri ve demokratik hakları genişletecek bir dizi düzenlemenin başlaması gerektiğini söyledi.Oluç da İnfaz Kanunu, Türk Ceza Kanunu, Terörle Mücadele Kanunu ve yerel yönetimlerle ilgili değişikliklerin Meclis yeniden çalışmaya başladıktan sonra aşamalı şekilde gündeme gelebileceğini belirtti.
Bundan Sonra Ne Olacak?
DEM Parti’nin açıklamalarına göre önümüzdeki aşamada şu gelişmeler bekleniyor:TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un siyasi partilerle görüşmeler gerçekleştirmesi, İmralı Heyeti’nin Abdullah Öcalan’la yeniden görüşmesi, yazılı taslağın taraflarla paylaşılması ve mümkün olan en geniş siyasi uzlaşmanın sağlanması hedefleniyor.Taslak üzerinde anlaşılması halinde teklifin TBMM Adalet Komisyonu ve Genel Kurulunda hızlı biçimde görüşülmesi planlanıyor.Ancak metin henüz kamuoyuna açıklanmadığı için yasanın kimleri kapsayacağı, hangi şartları taşıyacağı, silah tesliminin nasıl denetleneceği ve Öcalan’la ilgili özel bir hüküm içerip içermeyeceği kesinleşmiş değil.Bu nedenle süreçte şu an için kesinleşmiş bir yasa veya tam siyasi mutabakattan değil, devlet yetkilileri, iktidar partileri, DEM Parti ve İmralı arasında devam eden bir müzakere ve hazırlık aşamasından söz edilebilir.Kaynak: ANKA - Emine DALFİDAN
