Cumhuriyetin 102. Yılında Köy Enstitüsü'nün ilk mezunlarından Kâzım Arıcı'ya doğum günü kutlaması

Etkinlik, Posof’un Baykent (Vahla) köyünden Şenay Doğruyol Yavuzbilge’nin öncülüğünde; Kartal Kent Konseyi Kadın Meclisi, Kartal Ardahanlılar Derneği ve birçok sivil toplum kuruluşunun katkısıyla organize edildi. Kazım öğretmenin 102. yaş gününde bir araya gelerek hem doğum günü kutlandı hem de Köy Enstitülerinin eğitim tarihimizdeki yeri bir kez daha hatırlattı.

Şenay Doğruyol Yavuzbilge: "Çoban yıldızları gibi ışık oldular"

Etkinliğin mimarlarından rahmetli babası köy enstitüsü mezunu olan Kartal Kent Konseyi Kadın Meclisi Başkanı Şenay Doğruyol Yavuzbilge, konuşmasında duygu dolu anlar yaşattı. Köy Enstitülerinin ülkemiz eğitim tarihinde devrim niteliğinde bir yeri olduğunu belirterek şöyle dedi:

“Ne yazık ki açılmasıyla kapanması bir oldu. Çoban yıldızları gibi Türkiye'nin dört bir yanına yayıldılar, binlerce talebe yetiştirdiler. Bugün burada, o yıldızlardan biri olan Kazım öğretmenimizi onurlandırıyoruz. Ruhları şad olsun, mekânları cennet olsun.”

Kazım Arıcı: "Köy Enstitüleri kapatıldığında eğitim bitmiş oldu"

101 yaşındaki Kazım öğretmen konuşmasında geçmişi ve geleceği duygusal bir şekilde harmanladı:

"Köy Enstitüleri'nin 85. yılını anmak için buradayız. Köy Enstitülerinin sevenleri karşı karşıya geldik. Şunu ifade etmek isterim: Bir zamanlar bir devri vuran Köy Enstitüleri artık geride kaldı. Ama hiçbir zaman unutulmayacak… Unutturmayacağız!

Ne zaman ki bu okullar kapatıldı, Türkiye’de eğitim adeta sıfırlandı. Buna üzülüyoruz… Üzülmek istemiyoruz ama neden böyle olduğunu da anlayamıyoruz. Okullar kapanmış, eğitim bitmiş, öğretim durmuş… Her şey birbirine karışmış durumda. Ne olacağını kimse kestiremiyor.

Ama umut ediyorum ki bu kötü dönemler geçecek ve eski günlerimize döneceğiz. Eğitim ve öğretim yeniden canlanacak.

Çünkü Köy Enstitüleri sıradan bir okul değildi. Eğitim ve öğretimi çok farklıydı. Dünya çapında eşi benzeri olmayan bir modeldi. Bu yüzden yabancıların gözü hep Türkiye’deki Köy Enstitülerindeydi. Kapatmak için zaman kolladılar ve sonunda kapattılar. Ne zaman ki 1950 yılında kapatıldılar, Türkiye’de eğitim bitti.

Diliyorum ki bu değerler unutulmasın. Hiç değilse bir izi, bir hatırası yaşasın. Çünkü eğitim öyle bir şeydir ki gençliği yetiştiremezsen, o gençlik bir başkasının etkisine girer.

Şimdi okullar kapalı, gençler yetişmiyor. Ama şunu bilin ki toprak uyanmış, ateş püskürüyor. Herkes bunun farkında. Olacak! Düzelecek! O eski günlerimize tekrar kavuşacağız."

Kazım öğretmen, 1923 doğumlu olmanın kendisi için büyük bir onur olduğunu ifade ederken, Cumhuriyetle yaşıt olmanın sorumluluğunu da her zaman taşıdığını vurguladı.

ADD’den Vefa: "Onurumuzsunuz, gururumuzsunuz"

Etkinliğe Atatürkçü Düşünce Derneği (ADD) Genel Merkezi Yüksek Disiplin Kurulu Üyesi Av. Arif Anıl Öztürk ve Kartal Şubesi temsilcileri de katıldı. ADD adına yapılan konuşmalarda, Kazım Arıcı’nın dernek üyesi olduğu vurgulanarak kendisine minnet ve saygı sunuldu. ADD Kartal Şubesi Başkanı Hülya Arkan’ın selamları da katılımcılarla paylaşıldı.

“Kazım öğretmen gibi bir çınarın gölgesinde büyüyen bizler için bu buluşma büyük bir onur. Siz bizim ilham kaynağımızsınız,” denildi.

Kendiside öğretmen okulu mezunu olan Öztürk; "Köy Enstitüleri’nin ve onların emektarlarının bizdeki yeri çok ayrı ve anlamlıdır. Bu büyük yapının kurulmasında emeği geçen Mustafa Necati’den Neşet Galip’e, İsmail Hakkı Tonguç’tan Hasan Âli Yücel’e kadar tüm büyüklerimizi rahmetle, minnetle anıyorum." dedi.

Gülcemal Fidan: “Eğitim içinde iş, iş içinde eğitim”

Etkinlikte söz alan Ardahan’ın Damal ilçesinde 2 dönem belediye başkanı olarak görev alan eğitimci ve üretici Gülcemal Fidan ise Kazım Arıcı’nın sadece okul öğretmeni değil, halkın da öğretmeni olduğunu vurguladı.

"Kazım Amca, Ardahan’ımızın yetiştirdiği kıymetli bir eğitimci olmasının yanı sıra, aynı zamanda üretici bir insan. Bugüne kadar yalnızca okul sıralarında değil, halkın arasında da öğrenci yetiştirdi. Zaten Köy Enstitülerinin temelinde de bu anlayış yatıyordu: “Halkın öğretmeni olmak.”

Köy Enstitülerinin fikir babası İsmail Hakkı Tonguç, bu sistemi şu sözlerle tarif ediyordu:
“Beyninle düşüneceksin, elinle işleyeceksin. İş içinde eğitim, eğitim içinde iş.”

Fidan, Köy Enstitülerinin yalnızca akademik bilgi değil, hayat bilgisi de sunduğunu vurguladı ve ekledi:

"Çok kısa bir anekdot paylaşmak isterim:

Cumhuriyet kurulduğunda Atatürk ülke genelinde bir nüfus sayımı yaptırdı. Arap alfabesinden yeni yazı diline geçilmişti. Halkın yüzde kaçı okuma yazma biliyor diye araştırıldı. Sonuç: Yaklaşık 13-14 milyonluk nüfusun sadece %8’i okuma yazma biliyordu.

Osmanlı, 600 yıl bu topraklarda hüküm sürmüş ama köye ne okul bırakmış ne yol... Ne su, ne ışık... Köylere yalnızca iki nedenle gitmiş: Askere adam almak ve vergi toplamak. Hatta eskilerin bir deyişi vardır:
“Eken de biz, biçen de biz, ortak olan Osmanlı.”

Köy Enstitüleri, işte bu karanlığa karşı kurulmuş aydınlık yuvalardı. Türkiye’nin 21 farklı yerinde açıldı. Bunlardan biri de Kars-Ardahan Susuz’da, eski adıyla Cilavuz’daydı. Bu enstitülerden mezun olan çocuklar, kaşığı bilmeyen, sanayi ürünü görmemiş köy çocuklarıydı. Ama onlar Dostoyevski, Tolstoy, Balzac okudu, Shakespeare’in oyunlarını sahneledi. Atatürk’ün kurduğu aydınlık yolda ilerleyerek, bu ülkenin kalkınmasına çok büyük katkılar sundular.

Sözlerimi fazla uzatmadan, Kazım Amca’ya nice sağlıklı yıllar diliyor, bu güzel ortamı bize sağlayan Kartal Belediyemize ve emeği geçen herkese teşekkür ediyorum. Kazım Amca, iyi ki geldin, iyi ki Ardahanlısın. Biz de Ardahanlıyız. Seninle gurur duyuyoruz!"

VELİ-DER 19 Nisan Kartal'da liselilerle eylemde

Etkinlikte söz alan Öğrenci Veli Derneği (Veli-Der) Genel Başkanı Ömer Yılmaz , Kazım Öğretmen’in sadece bir birey değil, aynı zamanda yaşayan bir hafıza ve toplumsal belleğin taşıyıcısı olduğunu vurgulayarak doğum gününü kutladı. Eğitimin günümüzde büyük bir değer kaybı yaşadığını, okulların amacından uzaklaştırıldığını belirten temsilci; Köy Enstitülerinin yalnızca kırsal kalkınmaya değil, bütün bir toplumun dönüşümüne öncülük eden aydınlanmacı bir proje olduğunu söyledi. Bugün eğitim sisteminin ÇEDES, yeni müfredat ve zorunlu din dersleriyle dini temeller üzerine inşa edilmek istendiğini, bunun da laik ve bilimsel eğitimi tehdit ettiğini ifade etti. Öğretmen atamalarındaki adaletsizlikler ve proje okullarında yaşanan görev değişikliklerinin bu ideolojik dönüşümün bir parçası olduğuna dikkat çekti. Veli-Der olarak 19 Nisan’da Kartal’da liseli gençlerle birlikte bir eylem gerçekleştireceklerini belirterek tüm yurttaşları dayanışmaya çağırdı.

Mahmut Şengül'den ABD Başkanı Nixon’un sözlerine gönderme

Ardından söz alan Birleşik Emekliler Sendikası Başkanı Mahmut Şengül, Kazım Öğretmen’in şahsında köy enstitüsü kuşağının ülke kalkınmasındaki payına dikkat çekti. Türkiye’nin bugün yaşadığı sorunların temelinde 1950’li yıllarda Köy Enstitülerinin kapatılmasının yattığını belirten Başkan, 1967’de ABD Başkanı Nixon’un “Biz müslüman ülkelerin laik bir eğitim almasını istemeyiz. Çünkü, dini temelli eğitim alan bir ülkenin çobanını satın aldığınızda, tüm ülkeyi satın alırsınız” sözlerini hatırlatarak laik eğitimin önemini vurguladı. Günümüzde gençlerin her türlü baskıya rağmen meydanlarda hak arayışına girmesini umut verici bulan Mahmut Bey, emeklilere düşen görevin bu gençlerin yanında yer almak, onların önünü açmak olduğunu söyledi.

Etkinliğe katkı sunan tüm sivil toplum kuruluşlarına, katılımcılara ve başta Kartal Belediyesi olmak üzere bu anlamlı günü mümkün kılan herkese teşekkür edildi. Doğum günü pastası ve müzik eşliğinde sona eren etkinlik, katılımcıların duygu dolu anlarıyla hafızalara kazındı.

Etkinliğe; Atatürkçü Düşünce Derneği (ADD) Yüksek Disiplin Kurulu Yöneticisi Av. Arif Anıl Öztürk, ADD Kartal Şubesi Yönetimi adına Cem Arkan, CHP Kartal İlçe Kadın Kolları Yönetimi, Kartal Kent Konseyi Kadın Meclisi üyeleri, Kartal Engelliler Spor Kulübü Başkanı Kemal Alpay, önceki dönem Kartal Belediye Başkan Yardımcısı Gülcemal Fidan, Veli-Der Genel Başkanı Ömer Yılmaz, Birleşik Emekliler Sendikası Başkanı Mahmut Şengül'de katıldı.