Borsa İstanbul’da son günlerde başlayan satış dalgası 16 Eylül’de sertleşti.
BIST 100 endeksi önceki kapanışa göre 769,72 puan gerileyerek 13.122,58 puandan kapandı. Günlük kayıp yüzde 5,54 olurken toplam işlem hacmi 262,4 milyar liraya ulaştı.
Bankacılık endeksi yüzde 6,38, holding endeksi yüzde 6,48 değer kaybetti. Bütün sektör endeksleri günü düşüşle tamamlarken en sert kayıp yüzde 9,74 ile finansal kiralama ve faktoring sektöründe gerçekleşti.
GÜN İÇİNDE 12 BİN 817 PUANA KADAR GERİLEDİ
BIST 100 güne 13.868 puan civarında başladı ancak satışların hızlanmasıyla 12.817,01 puana kadar geriledi.
Endeks böylece gün içinde yüzde 7’yi aşan bir düşüşü gördü. Kapanışa doğru kayıpların bir bölümü geri alınsa da haftalık düşüş yüzde 9’a yaklaştı.
DEVRE KESİCİ ÇALIŞTI
Satışların sertleşmesi üzerine Borsa İstanbul’un Endekse Bağlı Devre Kesici Sistemi devreye girdi.
Borsa İstanbul, saat 16.04.32 itibarıyla devre kesicinin tetiklendiğini ve pay piyasasındaki tüm işlem sıraları ile bazı vadeli işlemlerin geçici olarak durdurulduğunu açıkladı.
PUSULA PORTFÖY’DEN TEMERRÜT AÇIKLAMASI
Piyasadaki satışları hızlandıran en önemli gelişmelerden biri Pusula Portföy Yönetimi’nin 15 Eylül’de Kamuyu Aydınlatma Platformu’na yaptığı açıklama oldu.
Şirket, kurucusu olduğu bazı yatırım fonlarının katılma payı iade ödemelerinde temerrüt oluştuğunu bildirdi.
Pusula Portföy, ilgili fonların işlem yaptığı aracı kurumlarla mutabakatların ve likidite yönetimi sürecinin devam ettiğini, gerekli tedbirlerin alınmaya çalışıldığını açıkladı.
Bu durum, yatırımcıların fonlardan çıkış talep ettiğinde ödemelerin zamanında karşılanamaması anlamına geliyor ve piyasada fonların nakit yaratmak için portföylerindeki varlıkları satmak zorunda kalabileceği endişesini artırıyor.
FONLARDAN YAKLAŞIK 1 MİLYAR DOLARLIK ÇIKIŞ
Financial Times’ın aktardığına göre bireysel yatırımcıların Türk yatırım fonlarından çektiği para yaklaşık 1 milyar dolara ulaştı.
Haberde, Pusula Portföy’deki ödeme sorununun satışları tetikleyen önemli gelişmelerden biri olduğu, fonlardan çıkışların artmasının yöneticileri nakit yaratmak amacıyla hisse satışına zorladığı belirtildi.
Bu mekanizma piyasada zincirleme etki yaratabiliyor: Fonlardan para çıkışı arttıkça fonlar nakit yaratmak için hisse satıyor, fiyatlar geriledikçe yeni zarar-kes emirleri ve yeni çıkış talepleri ortaya çıkabiliyor.
SATIŞLAR BÜYÜK HİSSELERE DE YAYILDI
Başlangıçta bazı küçük ve orta ölçekli hisselerde yoğunlaşan baskı, 16 Eylül’de bankalar ve büyük şirket hisseleri dahil olmak üzere piyasanın geneline yayıldı.
BIST 100 içerisindeki satışların yanı sıra bankacılık ve holding endekslerindeki yüzde 6’yı aşan düşüş, likidite ihtiyacının daha büyük ve kolay satılabilen hisselere de yansıdığına işaret etti.
Borsa İstanbul’da gün sonunda bütün sektör endekslerinin negatif bölgede bulunması da satış dalgasının belirli birkaç şirketle sınırlı olmadığını gösterdi.
PUSULA-TERA DEVRİ HENÜZ TAMAMLANMADI
Piyasadaki tartışmaların bir diğer ayağını Tera Grubu’nun Pusula Finans Holding bağlantılı şirketlerde planladığı pay devirleri oluşturuyor.
Tera Yatırım, 15 Eylül’de KAP’a yaptığı açıklamada, taraflar arasında temel şartlarda mutabakata varıldığını ancak pay devir işleminin henüz hukuken ve fiilen tamamlanmadığını belirtti.
Tera ayrıca Pusula Portföy tarafından yönetilen fonların yönetim ve sorumluluğunun kendilerine geçmediğini bildirdi.
SPK AĞUSTOSTA FON KURALLARINI SIKILAŞTIRMIŞTI
Fon piyasasındaki son gelişmeler daha geniş bir düzenleyici değişimin ardından yaşandı.
Sermaye Piyasası Kurulu, 28 Ağustos’ta Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’de kapsamlı değişiklikler yaptı. Yeni düzenlemeler fon piyasasındaki risklerin azaltılması, portföy yapılarının daha sağlıklı hale getirilmesi ve yatırımcıların korunması amacıyla yürürlüğe konuldu.
Tera Portföy de yeni düzenlemelerin ardından bazı fonlarında portföy uyarlamalarına gittiğini KAP üzerinden duyurdu.
Bu süreç, yoğun pozisyon taşıyan fonların portföylerini yeniden düzenlemesine ve bazı hisselerde ek satış baskısı oluşmasına neden olabilecek unsurlardan biri olarak değerlendiriliyor.
MSCI DA TÜRKİYE’Yİ UYARMIŞTI
Uluslararası endeks sağlayıcısı MSCI, haziran ayında Türkiye hisse senedi piyasasına ilişkin dikkat çekici bir değerlendirme yayımlamıştı.
MSCI, uluslararası kurumsal yatırımcıların bazı küçük halka açık şirketlerle yakından bağlantılı fonların hisselerinde olası koordineli işlemler ve fiili dolaşım oranlarının yapay biçimde yükselmesi konusunda endişelerini aktardığını bildirdi.
Kuruluş, Kasım 2026’daki endeks değerlendirmesine kadar yeterli ve güvenilir ilerleme görülmemesi halinde Türkiye piyasasının ve ilgili menkul kıymetlerin endekslerdeki muamelesine ilişkin bir istişare başlatılabileceğini açıkladı.
PETROL VE KÜRESEL BELİRSİZLİK DE BASKI YARATTI
Borsa İstanbul’daki düşüşü yalnızca fon piyasasındaki gelişmelere bağlamak da tabloyu eksik bırakıyor.
Orta Doğu’daki çatışmalar nedeniyle petrol fiyatlarının yüksek seviyelerde kalması Türkiye gibi enerji ithalatçısı ekonomiler açısından enflasyon ve cari denge endişelerini artırıyor.
Ayrıca Borsa İstanbul’daki işlemler sırasında yatırımcılar ABD Merkez Bankası’nın aynı gün açıklayacağı faiz kararını bekliyordu. Dolayısıyla Fed belirsizliği de küresel risk iştahı üzerinde baskı oluşturdu.
Ancak gün içindeki sert satışın zamanlaması ve fon piyasasındaki gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde, yerel fonlardaki likidite sıkışması ve artan çıkış talepleri 16 Eylül’deki hareketin öne çıkan nedenleri arasında bulunuyor.
SİSTEMİK KRİZ Mİ?
Pusula Portföy’deki temerrüt ve fonlardan hızlanan çıkışlar ciddi bir piyasa stresi yaratmış olsa da mevcut veriler tek başına Türkiye’nin bankacılık sisteminin tamamını kapsayan bir finansal kriz yaşandığını göstermiyor.
Şimdilik sorun daha çok belirli yatırım fonlarının likiditesi, yoğunlaşmış hisse pozisyonları ve bu pozisyonların çözülmesinin Borsa İstanbul üzerindeki etkisi etrafında yoğunlaşıyor.
Bununla birlikte fonlardan çıkışların sürmesi, başka fonlarda da ödeme veya likidite sorunlarının ortaya çıkması ve satışların finansal sistemin diğer alanlarına yayılması durumunda riskin boyutu değişebilir.
Piyasada gözler şimdi neye çevrildi?
Piyasalar özellikle Pusula Portföy’de iade ödemelerinin ne zaman normale döneceğini, diğer fonlarda benzer bir likidite sorunu ortaya çıkıp çıkmayacağını, SPK’dan yeni önlem gelip gelmeyeceğini ve BIST 100’ün 13 bin puan çevresinde tutunup tutunamayacağını takip edecek.
Karşı Sav Haber Merkezi
