BM Veritabanı'nda İsrail-Türkiye ticaret verileri farklılığı..

Haber: Nilgün Hande ÖZTÜRK

(ANKARA) - Katar merkezli haber kuruluşu El Cezire'nin BM Ticaret Veritabanı'na dayanarak yayınladığı haberinde Türkiye 2024'te, İsrail'e en çok ihracat yapan ülkeler arasında 2,8 milyar dolarlık ihracatla beşinci sırada yer alıyordu. Haber, Ticaret Bakanlığı ve Dezenformasyonla Mücadele Merkezi tarafından yalanlandı. Ankara, 2 Mayıs 2024 tarihinden itibaren tüm ürünleri kapsayacak şekilde İsrail'le ticaretin durdurulduğunu vurguladı. ANKA Haber Ajansı, BM Ticaret Veritabanı ve Türkiye'nin BM kayıtları ile TÜİK verilerini inceledi. Buna göre Mayıs 2024'e kadar İsrail'e ihracatın 1,5 milyar dolar seviyesinde olduğu, İsrail ve Türkiye verileri arasında yaklaşık 1,3 milyar dolarlık fark oluştuğu görüldü. Ayrıca Türkiye'nin, Filistin Devleti'ne gerçekleştirdiği ihracatın toplamı ise 796 milyon 972 bin dolar olarak verilere yansıdı. Ticaret Bakanlığı açıklamasında da 2024'ün ilk dört ayına ilişkin 1,5 milyar dolarlık ihracata Filistin'e gönderilen ürünlerin de dahil olduğu vurgulandı. 

Verilere göre İsrail'le ticaret durdu, Filistin'e ihracat dikkat çekici düzeyde arttı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) Direktörü ve Ekonomist Güven Sak, BM Ticaret Veritabanı'nda İsrail ile Türkiye'nin ihracat ve ithalat verilerindeki farklılığa ilişkin ANKA Haber Ajansı'nın sorularını yanıtladı. Sak, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Mayıs 2024 itibariyle Türkiye'nin İsrail'e ihracatının tamamen durduğunun görüldüğünü bununla birlikte Türkiye'nin Filistin'e ihracatında ciddi oranda artışın verilere yansıdığını aktardı. Sak, "Türkiye'nin raporladığı ihracat verileri incelediğinde, veri kaynağı olarak TÜİK alındığı için, Mayıs 2024 itibariyle Türkiye'nin İsrail'e ihracatının olmadığı ve Filistin'e olan ihracatın arttığı gözlemlenmektedir. Ancak İsrail'in BM Veritabanı'na raporladığı ithalat verileri incelendiğinde Türkiye'nin İsrail'e ihracat yaptığı görülmektedir" ifadelerini kullandı. Sak, şunları vurguladı:

"Türkiye'nin raporladığı Filistin'e ihracat rakamları, İsrail'in raporladığı Türkiye'den ithalat rakamlarıyla ciddi bir paralellik göstermektedir. Bu durumun nedeni, Türkiye'den İsrail/Filistin'e yapılan ihracatın İsrail gümrüklerinden geçmesidir. Dolayısıyla Türkiye'nin yaptığı ihracat, İsrail'de İsrail'in dış ticaret kayıtlarına girilmektedir. Türkiye'nin İsrail ve Filistin'e olan toplam ihracatı 2023 ve 2024 yıllarında incelediğinde (İsrail'in Türkiye'den ithalat beyanı, Türkiye'nin Filistin'e ihracat beyanı) Türkiye'nin İsrail'e olan ihracatının yüzde 46 azaldığı; aynı dönemde, Türkiye'nin Filistin'e olan ihracatının yüzde 500 arttığı; son olarak, İsrail ve Filistin'in rakamlarını topladığımızda ise 2023'ten 2024'e Türkiye'nin ihracatının yüzde 32 azaldığı görülmektedir."

Kesilen ihracattaki ürün gruplarıyla artan ihracattaki ürün grupları paralellik gösteriyor

Güven Sak, ayrıca, 2023-2024 döneminde ürün gruplarına ilişkin bir inceleme yaptığını belirtti. Buna göre, İsrail'in Türkiye'den ithalatında görülen azalma ile Türkiye'nin Filistin'e ihracatında görülen artışın, ürün bazında neredeyse birebir örtüştüğü belirlendi. Sak, yaptığı incelemede şu değerlendirmelerin ortaya çıktığını kaydetti: 

"İsrail'in Türkiye'den ithalatında ürün bazında görülen azalmanın, Türkiye'nin Filistin'e ihracatında ürün bazında kaydedilen artışla net bir paralellik gösterdiğini ortaya koyuyor. Buna göre, İsrail'in Türkiye'den en fazla ithalat yaptığı ürün grupları arasında 'makine, elektronik, inşaat, taşıt, maden' sektörleri bulunurken; 2024 yılında Türkiye'nin İsrail'e bu sektörlerdeki ihracatının ciddi bir oranda düştüğü görülüyor. Ancak, aynı dönem baz alındığında, Türkiye'nin Filistin'e bu sektörlerdeki ihracatının ise paralel şekilde arttığı görülüyor."