Belediye şirketlerine Cumhurbaşkanı onayı şartı mı geliyor?

Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu, Tapu Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'ni görüşmek üzere Komisyon Başkanı Adil Karaismailoğlu başkanlığında toplandı.

Mevcut yapı stokunun taşıdığı risklerin yapı güvenliği alanında yeni ve bütüncül düzenlemeleri zorunlu kıldığını belirten Karaismailoğlu, bu çerçevede hazırlanan kanun teklifininde yapı güvenliğinin artırılması, kaçak ve denetimsiz yapılaşmanın önlenmesi, yangın güvenliğine iliştin denetim ve yaptırım mekanizmalarının güçlendirilmesine yönelik hükümlerin yer aldığını belirtti.

32 maddeden oluşan kanun teklifi; 14 farklı kanun ve 1 kanun hükmünde kararnamede değişiklik ve düzenleme içeriyor

Ayrıca deprem nedeniyle zarar gören vatandaşlara sağlanan hibe ve haczedilmesinin önüne geçilmesine ilişkin düzenlemelerin de teklif kapsamında bulunduğunu söyleyen Karaismailoğlu, "Kanun teklifinde riskli alanlar ve ağır hasar görme tehlikesi bulunan yapıları tespit edilerek bilimsel normlara uygun sağlıklı ve güvenli yaşam çevrelerinin oluşturulmasına yönelik iyileştirme ve yenileme süreçlerine ilişkin hükümler öngörülmektedir. Bunun yanında kat mülkiyeti ve kooperatifler mevzuatında yapılan değişikliklerle toplu yapılarda karşılaşılan yönetimsel sorunların giderilmesi ve kooperatif ortaklarının da mağduriyet yaşanmasına yönelik düzenlemelere yer vermektedir. Yine aynı şekilde 2 B alanlarına ilişkin olarak da başvuru ve ödeme süresini kaçıran vatandaşlarımıza yeniden imkan tanınması amaçlanmaktadır. Teklif yürürlük ve yürütme dahil 32 maddeden oluşmaktadır. Kanun teklifi toplam 14 farklı kanun ve bir kanun hükmünde kararnamede değişiklik veya düzenleme içermektedir" diye konuştu.

Teklifin ilk imza sahibi AK Parti Hatay Milletvekili Adem Yeşildağ, kanun teklifine ilişkin komisyon milletvekillerine sunum yaptı. DEM Parti Siirt Milletvekili Sabahat Erdoğan Sarıtaş ve DEM Parti Hakkari Milletvekili Onur Düşünmez, kanun teklifinin Anayasa'ya aykırı olduğunu belirterek, komisyon görüşmelerinin durdurulmasını ve düzenlemenin geri çekilmesini talep etti.

CHP'li Arslan: "14 kanunun hiçbirinin birbiriyle alakası yok"

CHP İzmir Milletvekili Ednan Arslan, teklifinin Adalet Komisyonu'na gönderilerek anayasal uygunluğunun incelenmesini talep etti. Arslan, "Her zaman yapmış olduğu birbiriyle alakasız birçok kanunu bir torbada buluşturup ve bunu da alelacele komisyonlardan geçilip, Genel Kurul'a getirme mantığından bir türlü vakit geçmediğini gördük. Siz daha önce bu mantıkla bir torba yasa yaptınız. Bu torba yasanın içine bir madde koymuştunuz. O madde Anayasa Mahkemesi tarafından aykırı bulundu ve onu bir daha düzeltelim diye Meclis'e getiriliyor. Bakın burada çıkarmış olduğumuz yasalar aslında bir anlamıyla da bizim de karnemizdir. Biz çıkardığımız günlerce mesai emek harcadığımız bu tekliflerin Genel Kurul aşamasında yoğun bir mesaiyle yasallaşmasından sonra tekrar Anayasa Mahkemesi'nden tarafından iptal edilmesi aslında Meclis'in de saygınlığına gölge düşüren bir uygulamadır. O yüzden 14 kanunun hiçbirinin birbiriyle alakası yok. Farklı farklı disiplinler, farklı farklı uzmanlık alanı isteyen aslında her birinin üzerinde uzunca konuşup değerlendirme yapmamız gereken maddeler bir torba teklifi ile beraber geldi karşımıza" diye konuştu. 

Daha sonrasında kanun teklifinin tümü üzerindeki görüşmelere geçildi.

CHP'li Çorabatır: "İktidar tüm uyarılarımıza rağmen Anayasa'ya aykırı hükümleri yasalaştırılmaktan, önümüze getirmekten yorulmadı"

CHP Antalya Milletvekili Sururi Çorabatır, bazı kanunların kaç yılda kaç kez değiştirildiğine ilişkin örnekler vererek şöyle konuştu:

"Anayasa'yı dikkate almayan, AYM kararlarını yok sayan, sadece günübirlik çözümleri önceleyen, çoğu kez iş işten geçtikten sonra da 'önce yap sonra kural gelir' anlayışı ile geldiğimiz noktada hukuk devleti değil, kanun devleti uygulamasına ve algılamasına sebep vermekteyiz. Halkımızn gerçek ihityaçlarını yok sayarak, aynı kanunları dönüp dolaşıp zamanlı zamansız değiştirerek oluşturulan karmakarışık mevzuat; bürokrasinin de vatandaşın da anlamadığı, devlet kurumlarını kör dövüşüne sürükleyen bir düzeni dayatmaktadır. Tapu Kanunu 12 kez, Damga Vergisi Kanunu 37 kez, Kat Mülkiyeti Kanunu 11 kez, Kooperatifler Kanunu 19 kez, Çevre Kanunu 15 kez, Toplu Konut Kanunu 19 kez, İmar Kanunu 34 kez, Kadastro Kanunu 17 kez, Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun 29 kez, Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanunu'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 43 kez değiştirilmiştir.

"375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname 100'den fazla kez değiştirilmiştir"

Yapı Denetimi Hakkında Kanun 14 kez değiştirilmiştir. Türkiye Çevre Ajansı'nın kurulması ile ilgili bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun, 2021 yılında yürürlüğe girmesine rağmen üç kez değiştirilmiştir. 2023 Nisan ayında yürürlüğe giren 7452 sayılı, olağanüstü hal kapsamında yerleşme ve yapılaşmaya ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin kabul edilmesine dair kanun da üç kez değiştirilmiştir. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ise 100'den fazla kez değiştirilmiştir. 6292 sayılı, orman köylülerinin kalkınmalarının desteklenmesi ve Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerlerin değerlendirilmesi ile Hazineye ait tarım arazilerinin satışı hakkında kanun 15 kez değiştirilmiştir. Bunların arasında sadece bir yıl içinde 4-5 kez değiştirilen kanunlar bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi, iptal etmekten inanın yorulmuştur. Ama iktidar ne yazık ki tüm uyarılarımıza rağmen Anayasa'ya aykırı hükümleri yasalaştırılmaktan ve önümüze getirmekten yorulmadı"

CHP'li Kış: "Yargının reddettiği bir uygulamayı kanun yoluyla tekrar önümüze getiriyorsunuz"

CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış ise kanun teklifinde belediyelerin dolaylı ya da bedelsiz şekilde şirket edinmesi ve kooperatiflere ortak olmasına Cumhurbaşkanı onayı şartı getirilmesini içeren 17. maddeyi eleştirdi. CHP'li Kış, şöyle konuştu:

"Bu açıkça bir izin rejimidir. Oysa belediyelerin şirket kurma yetkisi, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 70’inci maddesinde açıkça tanımlanmaktadır. Daha da önemlisi, hibe yoluyla şirket ediniminin Cumhurbaşkanı iznine bağlanması geçmişte denenmiş, ancak Sayıştay tarafından yürütülmesi durdurulmuş ve bu görüş yoklaşmıştır. Yani yüksek yargı bu konuda oldukça açık bir şekilde 'olmaz' demiştir. Peki şimdi siz ne yapıyorsunuz? Yargının reddettiği bir uygulamayı kanun yoluyla tekrar önümüze getiriyorsunuz. Bu hukuken doğru değildir. Yargı kararlarını arkadan dolanmaktır. Ve siz bu işte de ustalaştınız; bunu da açıkça ifade etmek istiyorum. Bir başka çelişkiyi de hatırlatmak istiyorum. Bu yasayı zaten iktidar getirdi. Personel istihdamını bu şirketler üzerinden yaptınız. Yani belediyelerin şirket sahibi olması, bizzat sizin tercihinizle fiilen zorunlu kılınmıştı. Bugün ise dönüp diyorsunuz ki 'Bu şirketleri kurmak, devralmak, ortak olmak, hatta hibe yoluyla edinmek için Cumhurbaşkanından izin alacaksınız.' Bu, idari bir tutarlılık değildir. Bunu da bilginize sunmak istiyorum. Üstelik ortada denetimsiz bir alan da yoktur. Belediye şirketleri Sayıştay denetimine tabidir. Ayrıca mülkiye teftiş kurumu tarafından da denetlenmektedir. Anlıyoruz ki mesele denetim değil, yetkinin merkezde toplanması meselesidir. Bakın arkadaşlar, Cumhurbaşkanlığı hangi kritere göre izin verecek? Bu kriterler kanunda var mıdır? CHP'li belediyeleri itibarsızlaştırmak için olduğunu açıkça görüyoruz."