Bakan Bayraktar: Nadir toprak elementleri konusunda 2011'de başlayan çalışmalarla 125 kilometrelik sondaj yaptık, 694 milyon ton rezerv tespit ettik

Haber: Ogün Akkaya - Berfin Bayır

(TBMM) - Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, "Rehabilitasyonla ilgili bütçeleri iki katına çıkardık. Altında devlet hakkını yüzde 25 artırdık. Üretilen altının yüzde 31,25'i devlet hakkı olarak verilecek" diye konuştu. Bayraktar, Türkiye'de maden ruhsatlarının sayısının da azaltıldığını belirterek, "97 bin ruhsat iptal edildi, sadece 8 bin ruhsat kaldı. Ülke yüzölçümünün yüzde 2,7'si maden ruhsatlı. Fiilen kazı yapılan alan ise sadece binde 1, yani 783 kilometrekare. Nadir toprak elementleri konusunda 2011'de başlayan çalışmalarla 125 kilometrelik sondaj yaptık, 694 milyon ton rezerv tespit ettik. Türkiye bu alanda dünyanın ilk beş ülkesi arasına girecek" dedi.

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın 2026 bütçesi ve kesin hesabının görüşmeleri tamamlandı. Milletvekillerin geneli üzerine konuşmalarının ardından Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar soruları yanıtladı. 

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın 2026 yılı bütçesi ve kesin hesabı görüşmeleri tamamlandı. Milletvekillerinin konuşmalarının ardından Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, eleştirileri yanıtladı.

Bakan Bayraktar, enerji konusunun "ülkenin ortak meselesi" olduğunu vurgulayarak, "Enerji konusu artık 86 milyonun ortak konusu. Bu alanı siyaset üstü görmemiz gereken alanlardan bir tanesi olduğunu düşünüyorum" dedi.

Bakanlık bütçesinin düşük olduğu yönündeki eleştirileri değerlendiren Bayraktar, enerji sektörünün 407 bin kişiye doğrudan istihdam sağladığını belirtti. Bayraktar, "Bakanlığımız ve bağlı kuruluşlarımızda yaklaşık 68 bin kişi çalışıyor. Elektrik dağıtım, doğalgaz dağıtım, madencilik sektörü ve akaryakıt bayileriyle beraber toplam 400 binden fazla kişi istihdam ediliyor. Dolaylı olarak 2 milyona yakın insanın geçimini sağladığı bir sektörden bahsediyoruz" ifadelerini kullandı.

Bakan Bayraktar, " Zira biz 86 milyonun hayatına her gün, her saniye dokunuyoruz. Türkiye'de 32 milyon haneye her gün elektrik götürmek zorundasınız. Her saniye bu hizmeti sunmak zorundasınız. 22 milyon haneye doğalgaz götürüyoruz ve bu sayı her geçen gün ve yıl artıyor. Ve 33 milyon aracın her gün akaryakıt bulması lazım Türkiye'de. Dolayısıyla böyle bir faaliyeti böyle bir ekiple yürütüyoruz" ifadelerini kullandı.

"2026'da 1,3 trilyon liralık yatırım planlanıyor"

Bayraktar, 2026 yılında bağlı kurumlar eliyle 1,3 trilyon liralık yatırım yapılacağını belirtti. "TPAO, BOTAŞ, TEİAŞ, EÜAŞ ve Eti Maden'in toplam yatırım bütçesi 1,3 trilyon liradır" diyen Bayraktar, elektrik dağıtım sektöründe 2026-2030 tarife döneminde yıllık 200 milyar lira yatırım hedeflediklerini söyledi. 

"Yenilenebilir enerjide 22 yılda sıfırdan 38 bin MW'a ulaştık"

Türkiye'nin enerji bağımsızlığı hedefi doğrultusunda yenilenebilir enerji yatırımlarının önemine değinen Bayraktar, "22 yıl önce güneşte sıfır, rüzgarda 36 MW kurulu gücümüz vardı. Bugün 38 bin MW'ın üzerine çıktık. Güneş ve rüzgardan üretilen enerjiyle bu yıl 11 milyar dolarlık doğalgaz ithalatını ikame ettik" dedi.

Her yıl 8 ila 10 bin MW'lık yeni kapasite hedeflediklerini belirten Bayraktar, "2025'te 8.500 MW üzerinde yeni kurulu güç devreye girecek. Önümüzdeki 10 yılda 80 milyar dolarlık güneş ve rüzgar yatırımı planlıyoruz" ifadesini kullandı.

"Tüketiciler artık üretici oluyor"

Enerji dönüşümünde vatandaşın ve sanayicinin de aktif rol aldığını belirten Bayraktar, "Türkiye'de tüketiciler üretici olmaya başladı. Sanayicilerimiz, ticarethaneler, belediyeler artık kendi ihtiyaçları için santral kuruyor. Bugün 60 bin MW'a yakın kapasite tahsis edildi. Bunun 15 bini lisanssız öz tüketim yatırımı" bilgisini paylaştı. Yerel yatırımcıların desteklenmesi için il bazında kapasite ayrıldığını söyleyen Bayraktar, "Örneğin Konya veya Van'da kapasite ilan ederken, bunun yüzde 25'ini o ildeki tüketicilere ayırıyoruz" dedi.

"Faturalarda destek yalnızca ihtiyaç sahiplerine yönelik olmalı"

Enerji sübvansiyonlarının etkinliğine değinen Bayraktar, desteklerin ihtiyaç sahiplerine yönelmesi gerektiğini söyledi. "Villada oturan, bahçesini aydınlatan, havuzunu ısıtan kişinin elektrik bedelini neden hep beraber ödeyelim?" diyen Bayraktar, gelir düzeyi yüksek vatandaşların destek kapsamından çıkarılmasının daha adil olacağını belirtti. Bayraktar, "Yaklaşık 20 milyar dolarlık destek daha dar gelirli, sabit gelirli vatandaşlara yönlendirilmeli. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın kriterlerine uygun olan herkes bu desteklerden yararlanabilir" dedi.

"Avrupa'da en ucuz elektrik Türkiye'de"

Enerji fiyatlarına ilişkin değerlendirmede bulunan Bayraktar, "Avrupa'da hane halkı elektriğinde Türkiye en ucuz ülkelerden biridir. Konut dışı elektrikte 4. sıradayız. Konut doğalgazında 2. sıradayız, konut dışı doğalgazda ise 1. sıradayız. Çünkü sübvansiyonlarla vatandaş destekleniyor" ifadelerini kullandı.

"Belediyelerin su zamları elektrik artışının yedi katı"

Belediyelerin su fiyatlarını da eleştiren Bayraktar, Ankara ve İstanbul Büyükşehir Belediyeleri'nin uygulamalarını örnek göstererek, "Aynı abonenin elektrik faturası 765 lira, su faturası ise Ankara'da bin 45 lira. İstanbul'da su faturası 646 lira, elektrik faturası 370 lira. Son iki yılda Ankara'da suya yüzde 317, İstanbul'da yüzde 356, İzmir'de yüzde 350 zam yapılmış. Aynı dönemde elektrik fiyatları sadece yüzde 43 artmış" dedi. Bayraktar, "Belediyelerin kullandığı elektrik bu kadar az artarken vatandaşa bu kadar yüksek oranlı zam yapılması kabul edilemez. Çöp toplanmıyor, ulaşım hizmetleri aksamış durumda ama suya bu kadar zam yapılmış" ifadelerini kullandı.

Bayraktar, İGDAŞ'a ilişkin mahkeme kararını hatırlatarak, "İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin yönetiminde olan İGDAŞ, 2023 yılında EPDK'nın belirlediği dağıtım tarifesini mahkemeye götürdü. Mahkeme bu davayı reddetti. Ancak belediye kararı istinafa taşıdı. Yani vatandaşın doğal gaz fiyatını nasıl artırırız diye uğraşıyorlar" dedi.

"416 reaktör tehlike oluşturmuyor ama biz yapınca tehlikeli oluyor"

Nükleer enerjiye yönelik eleştirileri yanıtlayan Bayraktar, "Dünya, iklim değişikliğiyle mücadele edecekse mevcut nükleer kapasitesini üç katına çıkarmak zorunda. Türkiye de bu deklarasyona taraf oldu" ifadelerini kullandı. Bayraktar, dünyadaki nükleer santrallere dikkat çekerek, "Türkiye'nin doğusunda Ermenistan'da, batısında Bulgaristan, Romanya, Macaristan ve Slovakya'da nükleer santraller var. Fransa, Paris'in göbeğinde ülkesinin enerji ihtiyacının yüzde 75'ini nükleerden karşılıyor. 416 reaktör tehlike oluşturmuyor ama biz yapınca tehlikeli oluyor" dedi.

Akkuyu Nükleer Santrali'ne verilen alım garantisini anlatan Bayraktar, "Akkuyu'da 12,35 cent/kWh alım garantisi var. Bu garanti 4 reaktörün yüzde 50'si için geçerli. Kalan yüzde 50 piyasa fiyatıyla satılacak. Ortalama fiyat 9,37 cent düzeyinde. İngiltere'de Hinkley santralinde bu fiyat 17,4 cent. Bizimki onların yarısı" değerlendirmesinde bulundu.

"Madenler yerin altında kaldığında ekonomik değeri yok"

Uranyum bağımlılığına ilişkin de konuşan Bayraktar, "Evet, uranyum bağımlılığını azaltmak için yakıt konusunda yeni projeler üzerinde çalışıyoruz. Nükleer yakıtla 7 milyar metreküp doğalgaz ithalatını önleyeceğiz. Böylece dışa bağımlılığı azaltacağız" diye konuştu. Madencilik alanındaki düzenlemelere de değinen Bayraktar, "Türkiye hala madende net ithalatçı bir ülkedir. Dünyanın 7. büyük maden zenginliğine sahibiz ama madenler yerin altında kaldığında ekonomik değeri yok" dedi.

"Ülke yüzölçümünün yüzde 2,7'si maden ruhsatlı"

Yeni yasa ile yatırımcıların önünün açıldığını belirten Bayraktar, "Rehabilitasyonla ilgili bütçeleri iki katına çıkardık. Altında devlet hakkını yüzde 25 artırdık. Üretilen altının yüzde 31,25'i devlet hakkı olarak verilecek" diye konuştu. Bayraktar, Türkiye'de maden ruhsatlarının sayısının da azaltıldığını belirterek, "97 bin ruhsat iptal edildi, sadece 8 bin ruhsat kaldı. Ülke yüzölçümünün yüzde 2,7'si maden ruhsatlı. Fiilen kazı yapılan alan ise sadece binde 1, yani 783 kilometrekare" dedi.

Enerji stratejisine ilişkin konuşan Bayraktar, "2016'da dünyada LNG'nin ucuzlayacağını öngördük. O yüzden gazlaştırma kapasitesini 32 milyon metreküpten 161 milyon metreküpe, yani 5 katına çıkardık. Saros ve Dörtyol'daki yatırımları tamamladık" dedi. Bayraktar, BOTAŞ'ın yaptığı yeni doğalgaz anlaşmalarına da değinerek, "Türkmen gazından sonra en ucuz ikinci gazı aldık. 2027'den itibaren rekabetçi fiyatla doğalgaz alacağız. Bu sayede vatandaşın faturasını düşürebiliyoruz" ifadelerini kullandı.

Beylikova'daki nadir toprak elementlerine ilişkin eleştirileri yanıtlayan Bayraktar, "Nadir toprak elementleri konusunda 2011'de başlayan çalışmalarla 125 kilometrelik sondaj yaptık, 694 milyon ton rezerv tespit ettik. Türkiye bu alanda dünyanın ilk beş ülkesi arasına girecek" dedi.

Eti Maden ve MTA'yı hedef alan eleştirilere tepki gösteren Bayraktar, "Eti Maden, MTA bu ülkenin Cumhuriyetle yaşıt kurumlarıdır. Bu kurumları itibarsızlaştırmayın." ifadelerini kullandı.