Sırbistan'da öğrenci hareketinin seçim zaferi: Vučić yenilgiyi kabul etti

Sırbistan'da yaklaşık iki yıldır süren öğrenci protestolarının ardından düzenlenen erken genel seçimde, öğrencilerin desteklediği liste iktidarı geride bıraktı. Resmî olmayan sonuçlara göre Öğrenci Listesi oyların yüzde 52,65'ini alırken, Aleksandar Vučić'in öncülüğündeki ittifak yüzde 39,22'de kaldı. Cumhurbaşkanlığından istifa ederek başbakan adayı olan Vučić seçim yenilgisini kabul etti.

Sırbistan'da 25 Ekim Pazar günü gerçekleştirilen erken genel seçim, yaklaşık iki yıldır devam eden öğrenci protestolarının ardından ülkenin siyasi dengelerini değiştiren bir sonuç ortaya çıkardı.

Novi Sad kentindeki tren istasyonu faciasının ardından başlayan protesto hareketinin desteklediği Öğrenci Listesi, iktidardaki Sırp İlerleme Partisinin (SNS) öncülüğündeki ittifak karşısında seçimi önde tamamladı.

Seçimlere başbakan adayı olarak katılmak üzere cumhurbaşkanlığı görevinden istifa eden Aleksandar Vučić, sandıkların kapanmasının ardından yaptığı açıklamada mağlubiyeti kabul etti.

Resmî seçim verilerinde Öğrenci Listesi yüzde 52'yi geçti

Sırbistan Devlet Seçim Komisyonunun (RIK) 26 Ekim'de açıkladığı güncel verilere göre 8 bin 135 sandıktan gelen sonuçlarda Öğrenci Listesi, 2 milyon 246 bin 423 oy alarak yüzde 52,65'e ulaştı.

Aleksandar Vučić'in başbakan adayı olduğu “Birleşmiş Sırbistan” listesi ise 1 milyon 673 bin 241 oyla yüzde 39,22'de kaldı.

Ivica Dačić'in öncülüğündeki “İstikrar Faktörü” listesi 92 bin 532 oyla yüzde 2,17 oy aldı. Diğer seçim listelerinin her biri yüzde 1'in altında kaldı.

Seçim komisyonunun açıkladığı bu aşamadaki katılım verilerine göre 4 milyon 211 bin 957 seçmen sandığa gitti. Katılım oranı yüzde 68,78 olarak bildirildi.

Veriler, 26 Ekim'de açıklanan ön sonuçları yansıtıyor. Kesin seçim sonuçlarının ve milletvekili dağılımının resmî süreç tamamlandıktan sonra netleşmesi bekleniyor.

Protestolar Novi Sad'daki tren istasyonu faciasıyla başlamıştı

Sırbistan'daki öğrenci hareketinin yükselişinde, 1 Kasım 2024'te Novi Sad kentinde yaşanan tren istasyonu faciası belirleyici oldu.

Tren istasyonundaki beton sundurmanın çökmesi sonucu 16 kişi yaşamını yitirdi.

Facianın ardından başlayan protestolarda, kamu yatırımlarının denetlenmesi, sorumluların yargılanması ve yönetimde şeffaflık sağlanması talepleri öne çıktı.

Üniversite öğrencilerinin öncülüğünde düzenlenen gösteriler zamanla ülke geneline yayıldı. Protestolar, tren istasyonundaki faciaya ilişkin adalet arayışının ötesine geçerek siyasi sorumluluk, yolsuzluk iddialarının araştırılması ve erken seçim taleplerine dönüştü.

Yaklaşık iki yıl süren hareketin desteklediği adaylar, 25 Ekim seçimlerine “Öğrenciler Kazanıyor” sloganıyla katıldı.

Vučić seçim yenilgisini kabul etti

2014 yılında başbakanlık görevine gelen, ardından 2017 ve 2022 seçimlerinde cumhurbaşkanı seçilen Aleksandar Vučić, erken genel seçimde başbakan adayı olabilmek için cumhurbaşkanlığı görevinden ayrılmıştı.

Vučić, seçim gecesi yaptığı açıklamada Öğrenci Listesi'nin parlamentoda daha fazla milletvekilliği kazanacağını belirterek yenilgiyi kabul etti.

Siyasi mücadeleyi muhalefette sürdüreceklerini söyleyen Vučić, seçim sonucunun dış destekli bir sürecin ürünü olduğunu da öne sürdü.

Ancak bu değerlendirme Vučić'in siyasi iddiası niteliğinde olup seçimin dış müdahaleyle sonuçlandığına ilişkin bağımsız bir doğrulama bulunmuyor.

Yeni hükümeti kim kuracak?

Sırbistan Ulusal Meclisi 250 milletvekilinden oluşuyor. Hükümet kurulabilmesi için parlamentoda en az 126 milletvekilinin desteği gerekiyor.

Öğrenci Listesi'nin yüzde 52'nin üzerindeki oy oranı, öğrenci hareketinin desteklediği adayların yeni hükümetin oluşumunda belirleyici konuma geldiğini gösteriyor.

Bununla birlikte hareket, geleneksel siyasi partilerden farklı bir örgütlenme yapısına sahip. Öğrenci protestolarının temsilcileri arasında akademisyenler ve farklı meslek gruplarından adaylar bulunuyor.

Yeni hükümetin hangi isimler tarafından kurulacağı, başbakanlık görevini kimin üstleneceği ve öğrenci hareketinin siyasi taleplerinin nasıl uygulanacağı önümüzdeki dönemin başlıca gündem maddeleri arasında yer alacak.

Seçim sürecinde şiddet ve usulsüzlük iddiaları

25 Ekim'deki oy verme işlemleri sırasında bazı seçim merkezlerinde şiddet olayları yaşandığı bildirildi.

Sırbistan basınında yer alan haberlere göre bazı sandık merkezleri çevresinde maskeli grupların seçmenlere saldırdığı öne sürüldü.

Sırbistan İçişleri Bakanlığı da Lazarevac'ta meydana gelen olaylarda iki polis memurunun yaralandığını açıkladı.

Bazı seçim noktalarında usulsüzlük yapıldığına ilişkin iddialar da gündeme gelirken, bunların kapsamı ve seçim sonuçlarına olası etkileri konusunda resmî inceleme süreçlerinin tamamlanması gerekiyor.

Sırbistan'daki siyasi değişim Balkanlar için de önem taşıyor

Sırbistan'da ortaya çıkan seçim sonucu, ülkenin iç siyasetinin yanı sıra Balkanlar'daki diplomatik ilişkiler açısından da yakından takip ediliyor.

Yeni yönetimin Avrupa Birliği ile ilişkiler, bölgesel güvenlik, ekonomi ve dış politika konularında nasıl bir yaklaşım benimseyeceği henüz netleşmiş değil.

Türkiye ile Sırbistan arasındaki ekonomik ve diplomatik ilişkilerin yeni hükümet döneminde nasıl şekilleneceği de hükümetin kurulmasının ardından değerlendirilebilecek başlıklar arasında bulunuyor.