İBB Meclisinde mali tablo gündeme geldi: İştirak alacakları ve borçlanmalar için açıklama istendi
İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin 9 Kasım tarihli toplantısında belediyenin iştirak şirketlerinden alacakları, bütçe gerçekleşmeleri ve borçlanma politikası gündeme geldi. AK Partili meclis üyeleri, yaklaşık 8,5 milyar liralık iştirak alacağının durumunu ve yatırım projelerinin finansmanını sordu. Meclis yönetimi ise iç ve dış borçların azaltıldığını savundu.
İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Meclisinin kasım ayı ilk oturumunda belediyenin mali yapısına ilişkin iki ayrı soru önergesi görüşüldü.
AK Parti Meclis Üyeleri Nejat Öztürk ve Hasan Şahin, belediyenin 2019–2026 dönemindeki gelirleri, iştirak şirketleriyle mali ilişkileri, bütçe gerçekleşmeleri ve borçlanmaları hakkında ayrıntılı bilgi verilmesini istedi.
Önergeler oy birliğiyle kabul edildi. Ancak toplantıda sorulara ilişkin ayrıntılı mali tablolar paylaşılmadı.
8,5 milyar liralık iştirak alacağına ilişkin sorular
AK Partili Necat Öztürk, İBB'nin iştirak şirketlerinden yaklaşık 8 milyar 485 milyon lira alacağı bulunduğunu belirterek tutarın ne kadarının vadesinin geçtiğini sordu.
Öztürk, iştiraklerin belediyeye olan borçlarını hangi takvimde ödemesinin öngörüldüğünün açıklanmasını istedi.
Mecliste dile getirilen bu rakamın tamamının gecikmiş veya tahsil edilemeyen borçlardan oluştuğu henüz ortaya konulmadı.
Belediye şirketlerinden alacakların değerlendirilmesinde, şirketlerin ödeme vadeleri, karşılıklı mali yükümlülükleri ve tahsilat süreçleri önem taşıyor.
Bütçe gelirleri neden beklentilerin altında kaldı?
Öztürk'ün gündeme getirdiği bir diğer konu, 2025 yılı bütçesindeki gelir ve gider gerçekleşmeleri oldu.
Öztürk, gelir bütçesinde yaklaşık 100 milyar liralık gerçekleşme farkı bulunduğunu ve gider gerçekleşmesinin yaklaşık yüzde 63 düzeyinde kaldığını ileri sürerek bunların yatırımlara etkisinin açıklanmasını talep etti.
İBB'nin yayımladığı 2025 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu'nda da gelirlerin bütçe hedefinin altında kalacağı öngörülmüştü.
Rapora göre 376 milyar liralık gelir hedefi karşısında yıl sonunda yaklaşık 264,4 milyar liralık gelir gerçekleşmesi bekleniyordu.
İBB, gelir tahminindeki sapmanın nedenleri arasında merkezi yönetim vergi gelirlerinden alınan payların beklentinin altında kalmasını ve planlanan ticari taksi ruhsatı satışlarından hedeflenen gelirin sağlanamamasını göstermişti.
Ancak söz konusu rapor yıl sonu tahminlerini içeriyor. Gerçekleşen kesin gelir ve gider tutarlarının 2025 yılı kesin hesapları ve faaliyet raporuyla birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
“Hangi yatırımlar ertelendi?”
Öztürk, bütçe gelirlerindeki sapmalar nedeniyle ertelenen veya finansman yöntemi değiştirilen yatırım projelerinin açıklanmasını istedi.
Önergede özellikle altyapı ve sermaye yatırımlarındaki gerçekleşmelerin projeler bazında ortaya konulması talep edildi.
Bütçede harcama hedefinin altında kalınması, tek başına bütün yatırımların aksadığı anlamına gelmiyor. Bunun belirlenebilmesi için projelerin fiziki ilerleme oranlarıyla harcama gerçekleşmelerinin karşılaştırılması gerekiyor.
2019–2026 dönemi borçlanmaları da soruldu
AK Parti Meclis Üyesi Hasan Şahin ise belediyenin iç ve dış borçlarına ilişkin ayrı bir soru önergesi sundu.
Şahin, 2019 yılında devralınan borç stoku ile 2026 yılındaki mevcut borçların hem Türk lirası hem de döviz cinsinden karşılaştırılmasını istedi.
Önergede yeni kullanılan krediler, anapara ve faiz ödemeleri, 2027–2031 dönemindeki mali yükümlülükler ve borçlanmayla finanse edilen yatırım projeleri hakkında da bilgi talep edildi.
Şahin, belediye yönetiminin geçmiş borçlanmaları eleştirirken bugün yeni kredi kullanmasını siyasi tutarlılık açısından sorguladı.
Bununla birlikte belediyelerin uzun vadeli altyapı yatırımlarını krediyle finanse etmesi olağan bir finansman yöntemi. Mali sürdürülebilirliğin değerlendirilmesi için borcun yalnızca büyüklüğüne değil, maliyetine, vadesine, döviz riskine ve bütçe gelirlerine oranına da bakılması gerekiyor.
Meclis yönetimi: İç ve dış borçlarımızı küçülttük
Öztürk'ün önergesinin ardından konuşan Meclis yönetimi, yaklaşık 380 milyon avroluk bir borcun ödenmesi için kaynak hazırlandığını bildirdi.
Yeni yılla birlikte iştiraklerin karşılıklı mali sorunlarının giderilmesinin hedeflendiği belirtildi.
Meclis yönetimi, iç ve dış borçların azaltıldığını savundu.
Ancak bu açıklama sırasında borçların yıllara göre karşılaştırmalı dökümü paylaşılmadı.
Dolayısıyla borç stokunun hangi dönemde, hangi para biriminde ve ne ölçüde azaldığının kesin olarak değerlendirilmesi için güncel mali verilere ihtiyaç bulunuyor.
Üç mali öneri de gündeme getirildi
Toplantının ilerleyen bölümünde mali verimliliğe ilişkin öneriler de dile getirildi.
Bunlar arasında belediyenin vadesi geçmiş alacaklarının hukuki durumlarına göre sınıflandırılması, hizmetlerin birim maliyetlerinin hesaplanması ve İBB, İSKİ, İETT ile iştiraklerin mali yükümlülüklerini birlikte gösteren konsolide raporların yayımlanması yer aldı.
Ayrıca yatırım projelerinin planlanan bütçe, gerçekleşen harcama ve fiziki ilerleme bakımından düzenli olarak izlenmesi önerildi.
Bu öneriler toplantıda gündeme getirildi; uygulanmalarına ilişkin kesinleşmiş yeni bir karar açıklanmadı.
Yanıt bekleyen mali sorular
İBB Meclisindeki tartışmalar, belediyenin mali yapısının yalnızca borç ve alacak tutarları üzerinden değil, bütçe gerçekleşmeleri ve yatırımlara etkileriyle birlikte ele alınması gerektiğini ortaya koydu.
Yaklaşık 8,5 milyar liralık iştirak alacağının vade yapısı, 2025 bütçesindeki gerçekleşme farklarının nedenleri ve 2019–2026 dönemindeki net borç değişimi açıklığa kavuşturulması gereken başlıklar arasında bulunuyor.
Soru önergelerinin oy birliğiyle kabul edilmesinin ardından belediyenin vereceği yazılı yanıtlar, Mecliste dile getirilen iddiaların değerlendirilmesi açısından belirleyici olacak.