Çerçeve Yasa dış basında: AP "af benzeri", Welt "PKK ile barış için yasa" dedi

TBMM'de 468 kabul, 88 ret ve 6 çekimser oyla kabul edilen Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun, dış basında da yer buldu. Associated Press düzenlemeyi 'binlerce PKK militanı için af benzeri yasa' başlığıyla aktarırken, Alman Welt 'Türkiye Parlamentosu PKK ile barış için yasayı kabul etti' ifadesini kullandı. Reuters, yasa teklif aşamasındayken düzenlemeyi eski PKK mensuplarının yeniden entegrasyonu ve çatışmanın sona erdirilmesi çerçevesinde değerlendirdi.

Haber: Sibel Boz

PKK; Türkiye’nin yanı sıra ABD, Birleşik Krallık, Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda tarafından terör örgütü olarak listelenirken, Avrupa Birliği’nin terör listesinde de yer alıyor. Almanya’da ise örgütün faaliyetleri 1993’ten bu yana yasak.

“Terörsüz Türkiye” süreci kapsamında hazırlanan ve kamuoyunda “Çerçeve Yasa” olarak bilinen düzenlemenin TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilmesinin ardından uluslararası basının ilk haberleri yayımlanmaya başladı.

Dış basındaki haberlerde ortak olarak PKK’nın silahsızlandırılması, örgüt mensuplarına ilişkin soruşturma ve cezaların ertelenmesi ile 40 yılı aşkın çatışmanın sona erdirilmesine yönelik hukuki zeminin oluşturulması öne çıkarıldı. Bununla birlikte kullanılan tanımlamalar arasında belirgin farklılıklar görüldü.

AP: “Binlerce PKK militanı için af benzeri yasa”

Associated Press (AP), Meclis’teki oylamanın ardından yayımladığı haberine “Turkey’s parliament approves a pardon-like bill for thousands of PKK militants” başlığını attı.

Başlığın Türkçe karşılığı, “Türkiye Parlamentosu binlerce PKK militanı için af benzeri yasayı kabul etti” şeklinde. AP haber metninde düzenlemeyi ayrıca “conditional pardon”, yani “koşullu af” ifadesiyle tanımladı.

AP, kanunun doğrudan ve koşulsuz biçimde uygulanmayacağını; düzenlemelerin ancak Türk makamlarının PKK’nın tamamen silahsızlandığını doğrulamasından sonra devreye gireceğini vurguladı.

Haberde, bazı mahkûmiyetlerin infazının ve devam eden soruşturma ile davaların suçun niteliğine göre 5 veya 10 yıl ertelenebileceği, bu süre içerisinde yeni bir terör suçu işlenmemesi halinde dosyaların düşebileceği aktarıldı.

AP ayrıca kasten öldürme suçundan mahkûm olanların ve 2005 öncesinde müebbet hapis cezasına çarptırılanların düzenlemenin dışında kaldığını yazdı. Haberde bu durumun Abdullah Öcalan ve bazı üst düzey PKK isimlerini de kapsam dışında bıraktığı belirtildi.

AP bölgesel ve siyasi sonuçlara da dikkat çekti

AP’nin haberinde düzenleme yalnızca Türkiye içindeki sonuçlarıyla ele alınmadı.

Yasanın Türkiye-Irak ilişkilerinin yakınlaşmasına katkı sağlayabileceği ve Suriye’de Kürtlerin kontrolündeki bölgelerin merkezi yönetime entegrasyonu açısından da sonuç doğurabileceği değerlendirmesine yer verildi.

AP ayrıca sürecin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan açısından iç siyasi sonuçlar doğurabileceğini belirtti. Haberde, Erdoğan’ın görev süresi tartışmaları bağlamında DEM Parti’nin desteğini arama ihtimali de siyasi boyutlardan biri olarak aktarıldı. Bu bölüm AP’nin süreçle ilgili siyasi değerlendirmesi olarak haberde yer aldı.

Haberde PKK’nın düzenlemeye ilişkin açıklamasına da yer verildi. AP, PKK bağlantılı ANF’de yayımlanan açıklamada yasanın bir “başlangıç” olarak görüldüğünü ancak “ciddi eksiklikler” bulunduğunun savunulduğunu aktardı. Demokratik reformlar ve Öcalan’ın durumuna ilişkin düzenleme bulunmaması bu eleştiriler arasında gösterildi.

Alman Welt: “PKK ile barış için yasa”

Alman Welt gazetesi ise aynı gelişmeyi farklı bir başlıkla duyurdu:

“Parlament in Türkei verabschiedet Gesetz für Frieden mit PKK.”

Başlığın Türkçe karşılığı, “Türkiye Parlamentosu PKK ile barış için yasayı kabul etti” şeklinde.

Welt, kanunun “çok sayıda PKK mensubunun serbest kalmasına yol açabileceğini” belirterek düzenlemenin amacını, PKK ile Türk devleti arasındaki onlarca yıllık çatışmanın sona erdirilmesine yönelik barış sürecinin ilerletilmesi şeklinde aktardı.

Haberde 468 kabul, 88 ret ve 6 çekimser oy sonucu öne çıkarılırken, ceza erteleme hükümlerinin ancak PKK ve bağlantılı yapıların dağıldığının ve silahlarını teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca doğrulanmasının ardından uygulanabileceği belirtildi.

Welt ayrıca bu doğrulamanın MGK tarafından onaylanarak Resmî Gazete’de yayımlanması gerektiğine dikkat çekti.

Alman basınında dikkat çeken Irak detayı

Alman medya kuruluşlarının haberlerinde dikkat çeken başlıklardan biri, PKK’nın silah bırakma sürecinin Irak’ın kuzeyindeki yapılanmasıyla birlikte ele alınması oldu.

Haberlerde, Abdullah Öcalan’ın çağrısının ardından PKK’nın örgütsel varlığına son verme ve silahlı mücadeleyi bırakma kararı açıkladığı, daha sonra sembolik silah bırakma adımlarının geldiği belirtildi. Bunun ardından örgütün Türkiye’de bulunan güçlerini Irak’ın kuzeyine çekme kararı aldığı aktarıldı.

Alman basını böylece TBMM’den geçen yasayı yalnızca Türkiye’deki ceza ve infaz düzenlemeleri açısından değil, PKK’nın Türkiye topraklarındaki silahlı varlığının sona erdirilmesi ve örgütün Irak’taki geleceği açısından da değerlendirdi.

Reuters yasa teklifini “yeniden entegrasyon ve barış” ekseninde ele aldı

Reuters’ın yasaya ilişkin kapsamlı haberi ise 5 Ağustos’ta, düzenleme henüz TBMM’de teklif aşamasındayken yayımlandı. Bu nedenle Reuters’ın haberini, nihai oylama sonrasında yazılmış bir haber olarak değerlendirmemek gerekiyor.

Reuters haberine “Turkey unveils draft law to reintegrate PKK militants, achieve peace” başlığını attı. Başlık Türkçeye, “Türkiye, PKK militanlarını yeniden entegre etmek ve barışı sağlamak için yasa taslağını açıkladı” şeklinde çevrilebilir.

Reuters, düzenlemeyi 1984’ten bu yana 40 binden fazla kişinin yaşamını yitirdiği çatışmanın sona erdirilmesine yönelik önemli bir yasal adım olarak değerlendirdi.

Haberde, düzenlemenin Kuzey Irak’taki eski PKK mensupları ve sivillerden binlerce kişinin Türkiye’ye dönüşünü kolaylaştırmayı amaçladığı, bazı eski örgüt mensuplarının kovuşturmadan korunmasını ve bazı mahkûmiyetlerin infazının ertelenmesini öngördüğü aktarıldı.

Reuters, öldürme eylemlerine karışanlar ile ciddi suçlardan mahkûm bazı örgüt yöneticilerinin düzenlemenin sağladığı hukuki korumalardan yararlanamayacağını yazdı. Abdullah Öcalan’ın da mevcut hükümler kapsamında cezaevinde kalacağını belirtti.

“Af” tanımında dış basında da farklılık var

Uluslararası haberlerde dikkat çeken temel farklılıklardan biri, düzenlemenin nasıl adlandırıldığı oldu.

AP, kanunu açık biçimde “pardon-like” — “af benzeri” ve haber metninde “koşullu af” ifadeleriyle tanımladı. Alman Welt ise başlığını “PKK ile barış için yasa” üzerinden kurdu. Reuters’ın teklif aşamasındaki haberinde ise “yeniden entegrasyon” ve “barışı sağlama” kavramları ön plana çıktı.

Bu nedenle dış basında düzenlemeye ilişkin tek ve ortak bir tanımlama bulunmuyor. İlk haberlerde yasa bir taraftan eski PKK mensuplarının yeniden topluma kazandırılması ve çatışmanın sona erdirilmesi için hukuki mekanizma olarak değerlendirilirken, AP gibi yayınlarda düzenlemenin ceza hukuku bakımından “af benzeri” sonuçlar doğurduğu özellikle vurgulanıyor.

Dış basındaki ilk yansımaların ortak noktası ise kanunun uygulanmasının PKK’nın silahsızlandığının devlet tarafından doğrulanmasına bağlanması ve düzenlemenin Türkiye’de onlarca yıldır devam eden çatışmanın geleceği açısından önemli bir eşik olarak görülmesi oldu.