BM'de Batı Sahra krizi: Rusya veto etti, ABD karşı çıktı, barış misyonu uzatılamadı

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinde Batı Sahra'daki barış misyonunun görev süresini uzatmaya yönelik iki ayrı karar tasarısı kabul edilmedi. Rusya, ABD'nin Fas'ın özerklik planını esas alan tasarısını veto ederken Washington da Moskova'nın alternatif önerisine karşı oy kullandı. Gelişme, 35 yıldır bölgede görev yapan BM misyonunun geleceğini belirsizliğe sürükledi.

Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi, Kuzey Afrika'da uzun yıllardır devam eden Batı Sahra anlaşmazlığı nedeniyle ABD ile Rusya arasında yeni bir diplomatik karşı karşıya gelişe sahne oldu.

30 Ekim 2026 Cuma günü yapılan toplantıda, Batı Sahra'da görev yapan Birleşmiş Milletler Batı Sahra Referandum Misyonunun (MINURSO) geleceğine ilişkin iki ayrı karar tasarısı görüşüldü.

Ancak her iki tasarı da kabul edilmedi. Böylece 31 Ekim'de görev süresi dolacak misyon için yeni bir yetki uzatması sağlanamadı.

Rusya, ABD'nin hazırladığı tasarıyı veto etti

ABD tarafından hazırlanan ilk tasarı, Fas'ın Batı Sahra için 2007 yılında sunduğu özerklik planını siyasi çözüm görüşmelerinin temel çerçevesi haline getirmeyi öngörüyordu.

Tasarı ayrıca MINURSO'nun görev süresinin bir yıl uzatılmasını, askerî faaliyetlerinin azaltılmasını ve misyonun adından referandum ifadesinin çıkarılmasını içeriyordu.

ABD önerisi Güvenlik Konseyinde 11 olumlu oy almasına rağmen Rusya'nın vetosu nedeniyle kabul edilmedi. Üç üye ise çekimser kaldı.

Rusya, ABD'nin önerisinin Batı Sahra'nın geleceğine ilişkin müzakerelerin sonucunu önceden belirleyebileceğini savundu.

ABD, Rusya'nın alternatif tasarısına karşı oy kullandı

ABD tasarısının reddedilmesinin ardından Rusya, MINURSO'nun mevcut görev ve yapısı değiştirilmeden bir yıl daha uzatılmasını öngören alternatif bir karar tasarısı sundu.

Ancak bu öneri de Güvenlik Konseyinden geçmedi.

Birleşmiş Milletlerin açıkladığı oylama sonuçlarına göre Rusya'nın tasarısına Çin, Somali ve Rusya olumlu oy verdi. ABD karşı oy kullanırken 11 üye çekimser kaldı.

Tasarı, kabul edilmesi için gereken en az dokuz olumlu oya ulaşamadığından reddedildi.

Böylece ABD'nin karşı oyu dışında da kabul için gerekli çoğunluk sağlanamamış oldu.

Batı Sahra sorunu neden çözülemiyor?

Batı Sahra, uzun yıllardır egemenlik anlaşmazlığının sürdüğü Kuzey Afrika'daki bir bölge.

İspanya'nın bölgeden çekildiği 1975 yılından bu yana Fas ile bağımsızlık yanlısı Polisario Cephesi arasında Batı Sahra'nın geleceğine ilişkin anlaşmazlık devam ediyor.

Fas, bölgenin büyük bölümünü kontrol ediyor ve kendi egemenliği altında geniş özerklik verilmesini savunuyor.

Cezayir tarafından desteklenen Polisario Cephesi ise Sahra halkının kendi kaderini tayin etme hakkını öne çıkararak bağımsızlık seçeneğinin korunmasını istiyor.

Birleşmiş Milletler, 1991 yılında ateşkesin izlenmesi ve bölgenin geleceğine ilişkin referandum hazırlıklarının yürütülmesi amacıyla MINURSO'yu kurdu.

Ancak referandum, seçmenlerin belirlenmesi ve siyasi anlaşmazlıklar nedeniyle bugüne kadar gerçekleştirilemedi.

BM barış misyonunun geleceği belirsiz

MINURSO'nun mevcut görev süresi 31 Ekim 2026'da sona ermek üzere belirlenmişti.

Güvenlik Konseyinin iki ayrı uzatma tasarısını da kabul edememesi nedeniyle misyonun görev yetkisi ve sahadaki faaliyetlerinin geleceği belirsiz hale geldi.

Reuters'ın aktardığı bilgilere göre misyonda yaklaşık 155 askerî personel görev yapıyor.

Misyonun geleceği yalnızca askerî gözlem faaliyetlerini değil, bölgedeki ateşkesin izlenmesini ve taraflar arasındaki gerilimin azaltılmasına yönelik çalışmaları da ilgilendiriyor.

Siviller ve mülteciler için endişe

Uluslararası yardım kuruluşu Oxfam, BM misyonunun izleme ve gerilimi azaltma işlevlerinin kaybedilmesinin siviller açısından risk oluşturabileceği uyarısında bulundu.

Batı Sahra'da 2020 yılından bu yana düşük yoğunluklu çatışmalar yaşanırken, çok sayıda Sahralı mülteci Cezayir'deki kamplarda yaşamını sürdürüyor.

Barış misyonunun geleceğine ilişkin belirsizliğin devam etmesi, insani durum ve bölgesel güvenlik açısından da endişelere neden oluyor.

Fas karardan memnun, Polisario Rusya'yı destekledi

Fas yönetimi, MINURSO'nun görev süresinin uzatılamamasını kendi siyasi yaklaşımı açısından önemli bir gelişme olarak değerlendirdi.

Fas Kraliyet Makamından yapılan açıklamada, misyonun personel ve ekipmanlarının bölgeden ayrılması gerektiği savunuldu.

Polisario Cephesi ise Rusya'nın ABD tasarısını veto etmesini memnuniyetle karşıladı.

Polisario temsilcileri, ABD'nin önerisinin Batı Sahra halkının kendi geleceğini belirleme hakkını zayıflatabileceğini ileri sürdü.

Tarafların açıklamalarına rağmen Güvenlik Konseyindeki oylamalar, Batı Sahra'nın uluslararası hukuki statüsünü değiştiren veya egemenlik anlaşmazlığını çözen bir karar niteliği taşımıyor.

Yeni bir diplomatik uzlaşma aranıyor

Güvenlik Konseyinde yaşanan anlaşmazlık, uzun yıllardır çözülemeyen Batı Sahra meselesinin uluslararası diplomaside yeniden gündemin üst sıralarına taşınmasına neden oldu.

ABD ve Rusya'nın farklı çözüm yaklaşımlarında uzlaşamaması, BM'nin bölgedeki barış misyonunun geleceğini doğrudan etkiledi.

Bundan sonraki süreçte Güvenlik Konseyinin yeni bir uzatma kararı üzerinde uzlaşıp uzlaşamayacağı, MINURSO'nun sahadaki varlığının nasıl düzenleneceği ve Fas ile Polisario Cephesi arasındaki görüşmelerin nasıl sürdürüleceği takip edilecek.