ABD-İran hattında anlaşma trafiği: Trump saldırıları durdurdu, Tahran "nihai karar yok" dedi
ABD ile İran arasında gerilimi düşürmeye yönelik diplomasi trafiği hızlanırken, Washington'dan yapılan açıklamalar olası bir anlaşmanın yakın olduğuna işaret etti. ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik planlanan yeni askeri saldırıları durdurduğu belirtilirken, Tahran yönetimi ise anlaşmaya varıldığı yönündeki haberleri temkinli karşıladı.
Uluslararası ajanslara yansıyan bilgilere göre, ABD ve İran arasında üzerinde çalışılan mutabakat metninde Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimin azaltılması, İran limanlarına yönelik ABD ablukasının kaldırılması, nükleer programın sınırlandırılması ve yaptırım rahatlamasının belirli koşullara bağlanması gibi başlıklar yer alıyor.
ABD tarafı, olası anlaşmanın “performansa dayalı” olacağını savunuyor. Buna göre İran’ın zenginleştirilmiş nükleer materyal, nükleer altyapı ve bölgesel faaliyetleri konusunda somut adımlar atması halinde ekonomik rahatlama ve yaptırım gevşemesi gündeme gelebilecek.
Ancak İran cephesinden gelen açıklamalar, anlaşmanın henüz kesinleşmediğini gösteriyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bağhay, olası anlaşmaya ilişkin haberlerin “spekülasyon” olduğunu belirterek Tahran’ın henüz nihai karar vermediğini söyledi. İran tarafı, müzakere metninde ilerleme sağlandığını kabul etmekle birlikte, ülkenin “kırmızı çizgilerinden” taviz verilmeyeceğini vurguluyor.
ABD Başkanı Trump ise İran kaynaklı olduğu belirtilen bazı anlaşma şartlarını reddederek, Tahran’ın kamuoyuna yansıyan iddialarının gerçeği yansıtmadığını savundu. Trump, İran’a yönelik yeni saldırıların durdurulmasını diplomatik sürece bağlarken, anlaşmanın resmileşmesi halinde bölgedeki gerilimin düşebileceği belirtiliyor.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ise İran’ın nükleer kapasitesinin sınırlandırılmasını, füze üretiminin kontrol altına alınmasını ve Tahran’ın bölgedeki vekil güçlere desteğinin kesilmesini içeren bir çerçeveyi olumlu karşıladığı ifade edildi. Buna karşın İsrail’in, ABD ile İran arasında yürütülen mutabakatın doğrudan tarafı olmadığı belirtiliyor.
Görüşmelerin merkezindeki en kritik başlıklardan biri Hürmüz Boğazı. Küresel enerji ticareti açısından stratejik öneme sahip bölgede yaşanacak her gelişmenin petrol fiyatları ve dünya ekonomisi üzerinde etkili olabileceği değerlendiriliyor. Bu nedenle Körfez ülkeleri ve arabulucu aktörlerin de diplomatik sürece dahil olduğu belirtiliyor.
Uzmanlara göre, ABD-İran hattında olası bir anlaşma yalnızca iki ülke arasındaki askeri gerilimi değil, enerji piyasalarını, küresel ticareti ve Orta Doğu’daki güvenlik dengelerini de doğrudan etkileyecek. Ancak taraflardan gelen farklı açıklamalar, anlaşmanın henüz tamamlanmadığını ve diplomatik sürecin kırılganlığını koruduğunu gösteriyor.
Süreçte en önemli soru, tarafların üzerinde çalışılan metni resmî anlaşmaya dönüştürüp dönüştüremeyeceği. Washington anlaşmanın yakın olduğu mesajını verirken, Tahran nihai kararın henüz verilmediğini belirtiyor.