Alper Taş: "Bizum Rize" kitaptan öte, başka bir zeminin inşası için fırsat

Alper Taş’ın derlediği “Bizum Rize” kitabı için düzenlenen etkinlikte, Rize’nin tarihi, kültürel, siyasal ve toplumsal yapısı ele alındı.

Seval Keleş’in moderatörlüğündeki programa kitabın derleyicisi Alper Taş’ın yanı sıra araştırmacı Fatma Genç ve müzisyen Hızır Canbaz konuşmacı olarak katıldı.

Kitabın ortaya çıkış öyküsünü anlatan Alper Taş, uzun yıllardır Trabzon, Rize ve Artvin’de kültürel, toplumsal, siyasal ve ekolojik alanlarda yürüttükleri çalışmaların “Bizum Rize” fikrinin oluşmasında etkili olduğunu söyledi.

Taş, kültür-sanat evleri, kooperatif çalışmaları, ekoloji mücadeleleri ve çeşitli toplumsal faaliyetlerle bölgeye yönelik çok yönlü bir çalışma yürüttüklerini belirterek, kitabın da bu çalışmaların bir parçası olarak ortaya çıktığını anlattı.

“RİZE KİTABINI RİZELİLER YAZSIN İSTEDİK”

İletişim Yayınları’nın “Memleket Kitapları” serisini takip ettiğini söyleyen Taş, seride Rize üzerine bir kitabın bulunmamasından hareketle çalışmaya başladıklarını belirtti.

Rize’nin dışarıdan değil, bölgeyi bilen ve yaşayan isimler tarafından anlatılmasını istediklerini ifade eden Taş, şunları söyledi:

“Rize kitabını biz yazalım ve Rizeliler yazsın. Bizim arkadaşlar yazsın. Başka bir gözle yazalım. Bizim önümüze konulmuş olan Rize’ye başka bir yönden, başka bir bakış açısıyla bakalım.”

Taş, bu fikir doğrultusunda İletişim Yayınları ile görüşmelerin başladığını, ardından kitabın konu başlıklarının ve yazarlarının belirlendiğini anlattı.

RİZE DÖRT ANA BAŞLIKTA ELE ALINDI

Taş, kitabın dört temel eksen üzerine kurulduğunu belirterek bunları Rize’nin etnik ve kimliksel yapısı, kültür ve sanat yaşamı, siyasal hayatı ile ekonomik ve sosyal yapısı olarak sıraladı.

Kitabın bazı eksikliklerinin de bulunduğunu açıkça dile getiren Taş, Rize mutfağı ve kentte yaşayan bazı toplumsal kesimler gibi kimi konuların çalışmaya dahil edilemediğini söyledi.

“RİZE’YE BAŞKA BİR GÖZLE BAKMAYA ÇALIŞTIK”

“Bizum Rize” ile Rize hakkında hâkim olan anlatının dışında başka bir perspektif ortaya koymayı amaçladıklarını belirten Taş, demokrat, ilerici ve toplumsal muhalefet içerisindeki insanların gözünden Rize’ye bakmayı hedeflediklerini söyledi.

Taş, kitabı kültürel ve toplumsal alandaki daha geniş bir mücadelenin parçası olarak gördüğünü belirterek, Rize’nin farklı yönlerinin görünür kılınması gerektiğini vurguladı.

“BİZUM RİZE” İKİNCİ BASKIYA ULAŞTI

Kitabın ilk baskısının tükenmesinin ardından ikinci baskıya geçtiğini açıklayan Taş, “İkinci baskıyı yaptık. İlk etapta bin adet basılmıştı. Şimdi size gelen baskı ikinci baskı” dedi.

Taş, kitabın İstanbul, Ankara ve İzmir başta olmak üzere farklı kentlerde düzenlenecek buluşmalarla tanıtılmaya devam edeceğini söyledi.

Rize’nin doğası, vadileri ve çay tarımının ciddi sorunlarla karşı karşıya olduğunu savunan Taş, büyük kentlerde yaşayan Rizelileri de bu tartışmaların parçası hâline getirmeyi amaçladıklarını kaydetti.

RİZE ÜZERİNE YENİ BİR AKADEMİ ÇALIŞMASI

Taş, Rize Bilim Kültür Sanat Evi bünyesinde bölgenin sosyal, tarihsel ve kültürel hayatına yönelik çalışmalar üretecek bir akademi oluşturulması düşüncesini de paylaştı.

Bu yapı içerisinde dergi ve kitap çalışmalarının yapılabileceğini belirten Taş, özellikle çay üreticilerinin geçmişte gerçekleştirdiği mitinglerin ve toplumsal mücadelelerin araştırılarak kayıt altına alınmasını hedeflediklerini söyledi.

Taş, sözlerini şöyle tamamladı:

“Rizeliyiz, orada doğduk; ona borcumuz var. Sadece yazın gidip gelen değil, oraya sürekli eğilen, sürekli bakan bir anlayışla Rize’yi daha iyi, daha güzel bir biçimde örgütleme konusunda çaba içerisinde olmaya devam edeceğiz. Bu kitap bizim için kitaptan ötedir. Başka bir zeminin inşası konusunda bir fırsattır.”

HIZIR CANBAZ DESTAN GELENEĞİNİ ANLATTI

Etkinlikte konuşan müzisyen Hızır Canbaz ise Rize ve çevresindeki destan geleneğinden örnekler verdi.

Çocukluk yıllarında yaşanan önemli olayların dörtlükler halinde destanlaştırıldığını anlatan Canbaz, bu metinlerin çoğaltılarak pazar yerlerinde satıldığını söyledi.

Canbaz, “Bir olaya karşı destan yazılırdı. 20-30 tane dörtlükle bir olay anlatılır, yazılan destan çoğaltılıp pazarda satılırdı” diyerek, bölgenin sözlü kültürünün yaşanan olayların hafızaya aktarılmasında önemli rol oynadığını ifade etti.

Canbaz, zaman içerisinde bu destanların bir bölümünü derleyerek kitaplaştırmaya çalıştıklarını ve yerel kültürel mirasın kayıt altına alınmasına katkı sağlamayı amaçladıklarını belirtti.