5 Aralık Ruhu Kartal'da Yaşatıldı: "Bir Gecede Eşit Yurttaş" Programı

Haber: Sibel Boz

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Kartal İlçe Başkanlığı'nda gerçekleşen etkinliğe, İlçe Başkanı Mert Polat ve Yönetimi, Gençlik Kolları Başkanı ve Yönetimi, Belediye Meclis Üyeleri, Kadın Kolları üyeleri ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Program açılış konuşmasını yapan Kadın Kolları Başkanı Özlem Cendere Doğan'ın bilgilendirici konuşmasıyla başlandı. Ardından, Av. Yasemin Eleren'in kadın haklarının tarihçesini anlattığı bölüm ve Sosyolog İlayda Baydar'ın konunun toplumsal yansımalarını inceleyen sunumuyla devam etti. Etkinlik, CHP Kartal İlçe Başkanı Mert Polat'ın kapanış konuşmasıyla sona erdi.

Kadın Kolları Başkanı'ndan Eşit Temsil Vurgusu

Programın açılış konuşmasını yapan CHP Kartal Kadın Kolları Başkanı Özlem Cendere Doğan, 5 Aralık'ın kadınların siyasi ve toplumsal yaşamda eşit yurttaş olarak yer almasının dönüm noktası olduğunu belirtti.

Cenedoğan, Türkiye'nin birçok ülkeden önce demokratik hayata adım attığını vurgularken, "Bu zihniyet devriminin, çağın ötesine geçen bu vizyonun adıdır. Bu vizyonun sahibi, kadını toplumun öznesi yapan Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve tüm devrimleri bugün bir kez daha saygı ve minnetle anıyoruz," dedi.

Ancak güncel tabloya dikkat çeken Cenedoğan, Dünya Ekonomi Forumu'nun 2025 Küresel Cinsiyet Eşitsizliği raporuna göre Türkiye'nin siyasal güçlenme endeksinde 148 ülke arasında 139. sıraya gerilediğini ve Avrupa'nın sonuncusu olduğunu ifade etti.

"Gerçek demokrasi ancak kadın erkek eşitliği sağlandığında hayat bulabilir. Bugün ise bu vizyonun ne kadar hayati olduğunu çok daha derin biçimde görüyoruz."

CHP'nin bu eşitsizliği gidermedeki kararlılığını öne çıkaran Cenedoğan, Genel Başkan Özgür Özel'in öncülüğünde Eylül 2024 Tüzük Kurultayı ile partinin, kademeli artışla %50 eşit temsili hüküm altına alan tarihi bir düzenleme yaptığını hatırlattı. Sözlerini, "Kadın varsa demokrasi vardır. Çare eşitlikte, çare eşit temsildedir," diyerek tamamladı.

Osmanlı'dan Cumhuriyete Kadın Hakları Tarihçesi

Kadın Kolları Başkan Yardımcısı Av. Yasemin Eleren, ilk bölümde Osmanlı'dan Cumhuriyete kadın haklarının tarihsel gelişimini detaylıca anlattı. Atatürk'ün 5 Aralık 1934'teki konuşmasına atıfta bulunan Eleren, bu hakkın Türk inkılabının kadınları sosyal ve siyasi hayatta erkeklerle tamamen eşit hale getirmekteki kararlılığını gösterdiğini belirtti.

Eleren, Tanzimat öncesi dönemde kadının varlığının resmi kayıtlarda dahi kabul edilmediği örnekleri aktarırken, Tanzimat döneminin "sessiz devrimin tohumu" olduğunu ve Cumhuriyet'in "çiçeği" açtırdığını ifade etti.

• Tanzimat Dönemi: İlk resmi asgari evlenme yaşı (17), kızlar için zorunlu ilkokul, çok sınırlı boşanma hakkı.

• Cumhuriyet Dönemi: 1926 Medeni Kanun ile tekeşlilik, miras, velayet, boşanmada eşitlik ve resmi nikahın getirilmesi; 1930'da belediye, 1934'te milletvekili seçme ve seçilme hakkı.

Av. Eleren, günümüzde ise İstanbul Sözleşmesi'nden çekilme ve 2025 Aile Yılı söylemleri üzerinden yürütülen politikaların, kadını bireysel haklardan uzaklaştırıp anne, eş ve aile destekçisi olarak konumlandırmaya başladığı endişesini dile getirdi. Eleren, "Bir ülkenin anayasası, medeni kanunu, ceza hukuku ne kadar kadın merkezliyse, o ülke o kadar medenidir," diyerek sözlerini noktaladı.

Sosyolojik Perspektiften Siyasal Eşitlik

Programın son konuşmacısı Sosyolog İlayda Baydar, kadınların siyasal eşitlik kazanımlarının toplumsal yansımalarını sosyolojik bir perspektifle değerlendirdi. Baydar, Atatürk'ün kadını yalnızca ailenin değil, modernleşmenin, ilerlemenin ve çağdaşlaşmanın temel öznesi olarak gördüğünü belirtti.

Baydar, Türkiye'nin ilk ilçe belediye başkanı Sabiha Ardahan (1930) ve ilk kadın muhtarı Gül Esin (1933) gibi öncü kadınların hikayelerinin, hukuki reformdan öte, toplumun kadına yönelik algısını dönüştüren projeler olduğunu vurguladı.

"Temsil görünürlük yaratır. Görünürlük ise normalleşmeyi doğurur."

Sosyolog Baydar, Türkiye'nin ilk seçilmiş il belediye başkanı Müfide İlhan, ilk kadın bakan Türkan Akyol ve ilk kadın vali Lale Aytaman gibi isimlerin başarılarının, kadınların yönetme kapasitesine dair köklü algıyı değiştirdiğini anlattı.

Güncel durumda hala yolun başında olunduğunu belirten Baydar, kadınların siyasete katılımını bir "iyilik halinden" çıkarıp sistemin doğal bir unsuru haline getirme çağrısı yaptı. Bunun için karar alma mekanizmalarında kadınların sayısını artırmanın, bakım yükünü toplumsallaştırmanın ve şiddetle etkin mücadele etmenin kritik adımlar olduğunu söyledi.

Başkan Polat: "Toplumsal Aydınlanmayı Hep Birlikte Gerçekleştireceğiz"

Panelin sonunda söz alan CHP Kartal İlçe Başkanı Mert Polat, emeği geçen başta Kadın Kolları Başkanı Özlem Cenedoğan ve yönetimine teşekkür etti. Polat, böylesine bilgilendirici ve doyurucu bir paneli yeni binalarında kadınlarla birlikte gerçekleştirmenin mutluluğunu yaşadığını ifade etti.

Başkan Polat, kadın temsilinin hala tartışılıyor olmasının yarattığı ağırlığa dikkat çekerek, bu mücadelenin sokakta ve direniş alanlarında hep birlikte verildiğini belirtti. Asıl ödevlerinin toplumsal dengeyi ve eşitliği sağlamak olduğunu vurgulayan Polat, şunları söyledi:

"Bugün hala kadın temsiliyetini veya toplumda kadının yerini tartışıyor olmanın ciddi bir ağırlığı altında da eziliyoruz açıkçası. Bir cinsiyetin üstünlüğü noktasıyla alakalı kimsenin bir düşüncesi olduğunu sanmıyorum ama temsiliyeti ve ön plana çıkarmayı en büyük ödevimiz olarak görüyoruz."

Polat, konuşmasında kadın cinayetlerinin ve aile facialarının sona ermesi gerektiğinin altını çizerek, bu sorunların toplumun en ciddi yaraları olduğunu dile getirdi. Polat, Nene Hatun'dan Türkan Saylan'a kadar mücadele eden tüm kadınları saygıyla anarak, sözlerini şu kararlı mesajla tamamladı:

"Bu kültürel ve siyasal aydınlanmayı hep birlikte gerçekleştireceğiz. Toplumumuzun olması gereken seviyesine hep birlikte el ele çıkacağız. Bu dayanışma ağıyla çıkacağız. Bugün burada bu organizasyonu yaparken bizim de üzerimize aldığımız ödevler ve yapmamız gerekenlerle birlikte buradan ayrılmış olacağız."

Başkan Polat, yeni ilçe binasının ilk toplantısının kadınlarla şenlenmesinden dolayı ayrıca memnuniyetini ifade ederek, tüm katılımcılara, parti büyüklerine, gençlere ve ruhu kendileriyle olan milyonlara selamlarını iletti.