Columbia Üniversitesi, New York, NY, ABD
Nanokristal Teknolojisi A.Ş., New York, NY, ABD
Nanoteknolojiye önemli bir tohum ektiler
2023 Nobel Kimya Ödülü, boyutları özelliklerini belirleyen çok küçük nanopartiküller olan kuantum noktalarının keşfini ve geliştirilmesini ödüllendiriyor. Nanoteknolojinin bu en küçük bileşenleri artık televizyonlardan ve LED lambalardan ışıklarını yayıyor ve diğer birçok şeyin yanı sıra tümör dokusunu çıkarırken cerrahlara da rehberlik edebiliyor.
Kimya okuyan herkes, bir elementin özelliklerinin, sahip olduğu elektron sayısına göre belirlendiğini öğrenir. Ancak madde nano boyutlara küçüldüğünde kuantum olgusu ortaya çıkar; bunlar konunun büyüklüğüne göre belirlenir. 2023 Nobel Kimya Ödülü sahipleri, özellikleri kuantum fenomeni tarafından belirlenecek kadar küçük parçacıklar üretmeyi başardılar. Kuantum noktaları olarak adlandırılan parçacıklar artık nanoteknolojide büyük önem taşıyor.
"Kuantum noktalarının birçok büyüleyici ve sıra dışı özelliği var. Önemli olan, boyutlarına bağlı olarak farklı renklere sahip olmalarıdır" diyor Nobel Kimya Komitesi Başkanı Johan Åqvist.
Fizikçiler teoride boyuta bağlı kuantum etkilerinin nanopartiküllerde ortaya çıkabileceğini uzun zamandır biliyorlardı, ancak o zamanlar nanoboyutlarda heykel yapmak neredeyse imkansızdı. Bu nedenle çok az kişi bu bilginin pratik kullanıma sunulacağına inanıyordu.
Ancak 1980'lerin başında Alexei Ekimov, renkli camda boyuta bağlı kuantum efektleri yaratmayı başardı. Renk, bakır klorürün nanopartiküllerinden geldi ve Ekimov, partikül boyutunun camın rengini kuantum etkileri yoluyla etkilediğini gösterdi.
Birkaç yıl sonra Louis Brus, bir sıvı içinde serbestçe yüzen parçacıklarda boyuta bağlı kuantum etkilerini kanıtlayan dünyadaki ilk bilim adamıydı.
1993 yılında Moungi Bawendi, kuantum noktalarının kimyasal üretiminde devrim yaratarak neredeyse mükemmel parçacıklar ortaya çıkardı. Bu yüksek kalite, uygulamalarda kullanılabilmesi için gerekliydi.
Kuantum noktaları artık QLED teknolojisine dayalı bilgisayar monitörlerini ve televizyon ekranlarını aydınlatıyor. Ayrıca bazı LED lambaların ışığına nüans katıyorlar ve biyokimyacılar ve doktorlar bunları biyolojik dokuyu haritalamak için kullanıyor.
Kuantum noktaları bu nedenle insanlığa en büyük faydayı sağlıyor. Araştırmacılar gelecekte esnek elektroniklere, küçük sensörlere, daha ince güneş pillerine ve şifreli kuantum iletişimine katkıda bulunabileceklerine inanıyor; dolayısıyla bu küçük parçacıkların potansiyelini keşfetmeye yeni başladık.
Moungi G. Bawendi , 1961'de Paris, Fransa'da doğdu. Doktora 1988, Chicago Üniversitesi, IL, ABD'den. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde
(MIT), Cambridge, MA, ABD'de profesör.
Louis E. Brus , 1943'te Cleveland, Ohio, ABD'de doğdu. Doktora 1969, Columbia Üniversitesi, New York, NY, ABD. Columbia Üniversitesi, New York, NY, ABD'de profesör.
Alexei I. Ekimov , 1945'te eski SSCB'de doğdu. Doktora 1974, Ioffe Fiziksel-Teknik Enstitüsü, Saint Petersburg, Rusya. Eskiden Nanocrystals Technology Inc., New York, NY, ABD'de Baş Bilim Adamı.
Ödül miktarı : Ödül sahipleri arasında eşit olarak paylaştırılacak 11 milyon İsveç kronu.
Görsel: ”© Johan Jarnestad/İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi”
