Vize İşlemleri Aracı Şirketlerden Dışişleri Vakfı'na Devredilecek
TBMM'de kabul edilen teklife göre vize işlemleri, aracı şirketlerden Dışişleri Teşkilatını Güçlendirme Vakfı'na devredilecek. 2023 yılında şirketlerin vizelerden geliri 4.4 milyar lira, Hazine'nin ise 1.1 milyar lira olarak kaydedilmişti. Türkiye, 2023 yılında Çin'den sonra AB ülkelerine en çok vize başvurusunda bulunan ikinci ülke.
Avrupa Komisyonu verilerine göre geçen yıl yapılan vize başvurularının sayısı bir önceki yıla kıyasla yüzde 37 artarak 1 milyonu aştı. Türkiye’den yapılan vize başvurusu, toplam Schengen vize başvurularının yüzde 11’ine yakınını oluşturdu.
Başvuruların yüzde 21.7’si ise reddedildi. Batı’nın sıkı yaptırım politikalarına rağmen Rusların vize başvurularındaki ret oranı yüzde 19.7 ile Türkiye’nin altında. 2014 yılında 883 bin civarındaki başvurunun ret oranı yüzde 4.4 gibi düşük bir seviyedeydi.
En fazla vize başvurusu yapılan ülkeler Yunanistan, Almanya, Fransa ve İtalya olurken Estonya yüzde 42.5 oranıyla Türkiye’nin vize başvurularına en fazla ret veren ülke oldu. Onu, yüzde 39.4 ile Danimarka, yüzde 31.3 ile Finlandiya ve yüzde 27.5 ile Belçika takip etti.
Ret oranı en az olan ülkeler ise yüzde 6.6 ile Slovakya, yüzde 8.7 ile İtalya, yüzde 10.92 ile Slovenya, yüzde 11.94 ile Portekiz ve yüzde 14.6 ile Yunanistan ve Fransa oldu.
Geçen yıl sadece başvurular sırasında 84.4 milyon euro ödendi. Vize başvurusu ücreti dışında banka, tercüme, noter gibi harcamalar ve hızlandırma için alınan ek ücretler de eklendiğinde toplam faturanın 120-150 milyon euroyu bulduğu hesaplanıyor.
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda kabul edilen Dışişleri Teşkilatını Güçlendirme Vakfı kurulmasına ilişkin teklife göre vize işlemleri artık Dışişleri Teşkilatını Güçlendirme Vakfı tarafından yürütülecek. Böylece vize gelirlerinin büyük bölümü devlete kalacak.
AK Parti Balıkesir Milletvekili Mustafa Canbey, komisyondaki görüşmelerde, 2023 yılında aracı firmaların vize faaliyetlerinden dolayı bütçeye 1,1 milyar lira aktarıldığını söyledi. Canbey, bu rakamın aracı şirketlerin elde ettiği vize gelirlerinin sadece %20'si olduğunu ve gelirin %80'nin aracı şirketlerde kaldığını belirtti. Hesaplamalara göre, 2023 yılında vize aracı şirketlerinin yıllık geliri 5,5 milyar lirayı buldu. Bu rakamın 1,1 milyar lirası hazineye aktarılırken, 4,4 milyar lirası şirketlere kaldı.
Dışişleri Bakan Yardımcısı Yasin Ekrem Serim de komisyondaki görüşmelerde vize aracılık faaliyetleriyle ilgili bilgi verdi. Serim, Dışişleri Bakanlığı'nın 58 ülkede 12 farklı şirketten vize aracı hizmeti aldığını ve bunların genellikle coğrafyasına göre yerel veya bu işte uzman Türk şirketleri olduğunu söyledi. Serim, Türkiye'deki yabancı misyonların da bu şirketlerden hizmet aldığını ve bunun sebebinin vize başvurularında çok fazla başvuru ve evrak olması ve bunların tasnif ve işleme alınması için bu vize aracı hizmetine ihtiyaç duyulması olduğunu açıkladı. Serim, yeni teklifle vize aracılık hizmetlerinin vakıf tarafından da verilmesinin öngörüldüğünü kaydetti.
AK Parti Uşak Milletvekili İsmail Güneş de vakfın bağış ve yardımlar ile vize işlemlerinden gelir elde edeceğini ve en önemli gelir kaynağının vize işlemleri olacağını söyledi. Güneş, vakfın da şirket kurarak vize işlemi yapabilecek ve gelir elde edebileceğini ifade etti.