TÜİK verileri dış ticaretteki baskıyı ortaya koydu: İthalat fiyatları daha hızlı arttı, ticaret haddi geriledi
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Ağustos 2026 dış ticaret endekslerini açıkladı. İhracat birim değer endeksi yıllık yüzde 8,5 artarken ithalat birim değer endeksi yüzde 13,7 yükseldi. İhracat miktar endeksi yüzde 0,4, ithalat miktar endeksi ise yüzde 2,8 azaldı. Türkiye'nin dış ticaret haddi 94,3'ten 90'a gerileyerek ithalat fiyatlarının ihracat fiyatlarına göre daha hızlı arttığını gösterdi.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 13 Ekim 2026 tarihinde ağustos ayına ilişkin dış ticaret endekslerini yayımladı.
Veriler, Türkiye'nin ihraç ve ithal ettiği malların birim değerlerinde artış yaşanırken dış ticaret miktar endekslerinde yıllık bazda düşüş olduğunu gösterdi.
İhracat birim değer endeksi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 8,5 artarak 136,1'e yükseldi. İthalat birim değer endeksi ise yüzde 13,7 artışla 151,1 seviyesine ulaştı.
İthalat birim değerlerindeki artışın ihracattakinden yüksek olması, Türkiye'nin dış ticaret haddinde gerilemeye yol açtı.
Dış ticaret haddi 4,3 puan geriledi
Böylece dış ticaret haddi yıllık bazda 4,3 puan azaldı.
Dış ticaret haddinin gerilemesi, Türkiye'nin sattığı malların birim değerlerinin satın aldığı malların birim değerlerine göre daha olumsuz bir seyir izlediğini gösteriyor.
Bu durum, aynı miktarda ithalat yapabilmek için daha fazla ihracat geliri gerekebileceği anlamına geliyor.
İhracat miktarı yüzde 0,4 azaldı
TÜİK verilerine göre ihracat miktar endeksi ağustosta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 0,4 azalarak 137,1 seviyesine geriledi.
Sektörel dağılımda farklı eğilimler görüldü.
Gıda, içecek ve tütün ihracatında miktar endeksi yüzde 1,9 artarken yakıt hariç ham maddelerde yüzde 19,3 yükseldi.
Buna karşılık yakıt ihracatının miktar endeksi yüzde 20, imalat sanayisinin miktar endeksi ise yüzde 4,5 azaldı.
Özellikle imalat sanayisindeki miktar düşüşü, Türkiye'nin dış ticaretinin üretim ve ihracat hacmi bakımından değerlendirilmesinde dikkat çeken gelişmeler arasında yer aldı.
İthalat miktarı yüzde 2,8 geriledi
İthalat miktar endeksi ise Ağustos 2025'te 109,8 iken Ağustos 2026'da 106,7'ye gerileyerek yüzde 2,8 azaldı.
İthalatta gıda, içecek ve tütün grubunun miktar endeksi yüzde 36,2, yakıt hariç ham maddelerin miktar endeksi yüzde 8,3 arttı.
Yakıt ithalatının miktar endeksi yüzde 1,6, imalat sanayisinin miktar endeksi ise yüzde 0,5 düştü.
Böylece toplam ithalat miktarı azalmasına rağmen bazı temel ürün gruplarında artış yaşandı.
Yakıtların birim değeri belirgin biçimde yükseldi
Dış ticaret verilerinde yakıt ürünlerinin birim değerlerindeki artış dikkat çekti.
Yakıt ihracatının birim değer endeksi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 47,1 artarak 195,4'e yükseldi.
Yakıt ithalatının birim değer endeksi ise yüzde 35,9 artışla 207,1'e ulaştı.
Yakıt ithalat miktar endeksi yüzde 1,6 azalırken birim değer endeksinde yüksek artış yaşanması, enerji ürünlerinin dış ticaretteki değer hareketlerinde etkili olduğunu ortaya koydu.
İmalat sanayisinde miktar düşerken birim değer yükseldi
İmalat sanayisinde, gıda, içecek ve tütün hariç ihracat birim değer endeksi yüzde 5,1 arttı.
Buna karşılık aynı sektörde ihracat miktar endeksi yüzde 4,5 geriledi.
İthalatta ise imalat sanayisi birim değer endeksi yüzde 7,5 artarken miktar endeksi yüzde 0,5 azaldı.
Bu veriler, imalat sanayisindeki dış ticaretin parasal değerindeki değişim ile miktarındaki değişimin aynı yönde gerçekleşmediğini gösterdi.
İhracatın dolar değeri neden arttı?
TÜİK'in 30 Eylül'de açıkladığı dış ticaret istatistiklerine göre Türkiye'nin ağustos ayı ihracatı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 8,1 artarak 23 milyar 467 milyon dolara ulaştı.
İthalat ise yüzde 10,5 artarak 28 milyar 706 milyon dolar oldu.
Dış ticaret açığı yüzde 22,3 artışla 5 milyar 239 milyon dolara yükseldi.
Dış ticaretin dolar cinsinden değerindeki artış ile miktar endeksindeki düşüş çelişmiyor. İhraç edilen malların miktarı gerilese bile ortalama birim değerlerindeki artış, toplam ihracat tutarının yükselmesine katkıda bulunabiliyor.
Ancak toplam ihracat değerindeki artışın tamamını üretim miktarındaki yükseliş olarak yorumlamak doğru değil.
Mevsim etkilerinden arındırılmış ihracat miktarı aylık arttı
Ağustos ayında yıllık bazda ihracat miktar endeksi yüzde 0,4 gerilese de mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre bir önceki aya kıyasla yüzde 1 artış yaşandı.
Arındırılmış ihracat miktar endeksi temmuz ayındaki 143,6 seviyesinden ağustosta 145'e yükseldi.
İthalat miktar endeksi ise aynı yöntemle aylık yüzde 2,5 azalarak 114,6'dan 111,7'ye düştü.
Veriler, dış ticarette yıllık değişim ile kısa dönemli aylık hareketlerin farklı yönlerde gerçekleşebildiğini gösteriyor.