Trump-Şi görüşmesi sona erdi: Ticaret ateşkesi 10 Ocak'a uzatıldı, gözler AI ve Tayvan'da

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in Beyaz Saray'daki kritik görüşmesi sona erdi. Zirve haftasının ilk somut sonucu, ABD ile Çin arasındaki ticaret ateşkesinin 10 Ocak 2027'ye kadar uzatılması oldu. Yapay zekâ güvenliği için yeni bir diyalog mekanizması üzerinde de mutabakat sağlandığı ABD tarafından açıklanırken, Tayvan ve İran konusunda tarafların pozisyonlarında önemli farklılıklar devam ediyor.Trump-Şi görüşmesi sona erdi: Ticaret ateşkesi 10 Ocak'a uzatıldı, gözler

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Washington’daki Beyaz Saray’da ticaret, yapay zekâ, Tayvan, kritik mineraller ve İran savaşı başta olmak üzere iki ülke arasındaki en kritik başlıkları görüştü.

Şi Cinping, kapalı görüşmelerin ardından yerel saatle yaklaşık 13.30’da Beyaz Saray’dan ayrıldı. Trump görüşmenin ardından gazetecilere “Harika bir görüşme yaptık” demekle yetinirken, Beyaz Saray görüşmenin içeriğine ilişkin ayrıntılı bir açıklamayı henüz yayımlamadı. Şi’nin akşam düzenlenecek devlet yemeği için Beyaz Saray’a yeniden dönmesi bekleniyor.

Ticaret ateşkesi 10 Ocak 2027’ye kadar uzatıldı

Ziyaretin ekonomik açıdan şimdiye kadar ortaya çıkan en somut sonucu, iki ülke arasındaki ticaret ateşkesinin iki ay daha uzatılması oldu.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng ile yaptığı hazırlık görüşmelerinin ardından, 10 Kasım 2026’da sona ermesi planlanan anlaşmanın 10 Ocak 2027’ye kadar uzatılması konusunda mutabakata varıldığını açıkladı.

Mevcut ateşkes, Washington ile Pekin arasında karşılıklı gümrük vergilerinin sert biçimde yükseldiği ticaret savaşının yeniden tırmanmasını geçici olarak önlüyor. İki aylık uzatma, taraflara daha kapsamlı bir ticaret anlaşması üzerinde görüşmek için ek süre sağlıyor.

Ancak Pekin cephesinden aynı açıklıkta bir teyit henüz gelmedi. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun, 24 Eylül’de Bessent’in açıklaması sorulduğunda ayrıntılar için Çin’in ilgili kurumlarına başvurulması gerektiğini söyledi.

Yapay zekâ için “olay hattı” gündemde

Zirvenin diğer önemli başlığı yapay zekâ oldu.

Bessent, zirve öncesindeki ABD-Çin görüşmelerinde iki ülkenin yapay zekâ güvenliğine ilişkin resmî bir diyalog mekanizması oluşturulması konusunda anlaşmaya vardığını açıkladı. ABD tarafına göre mekanizmanın içinde ciddi yapay zekâ güvenlik olaylarında kullanılabilecek bir iletişim veya “incident line” hattı da bulunacak. Tarafların yaklaşık iki ay içinde Shenzhen’de yeniden bir araya gelmesi planlanıyor.

Bununla birlikte Çin Dışişleri Bakanlığı, söz konusu mekanizmanın ayrıntılarını bugün açık biçimde doğrulamadı; sorular üzerine daha önce yayımlanan ekonomik görüşme açıklamasına ve ilgili kurumlara işaret etti. Bu nedenle AI konusunda henüz kamuoyuna açıklanmış ayrıntılı, imzalı bir protokol bulunmuyor.

Şi Cinping Beyaz Saray’daki konuşmasında ABD ve Çin’in yapay zekâyı “iyi amaçlarla” geliştirme sorumluluğu bulunduğunu belirterek teknolojinin insan kontrolünde kalması gerektiğini söyledi. Trump da yapay zekâyı kendi kullandığı ifadeyle “super intelligence” başlığı altında görüşmenin ana konularından biri olarak göstermişti.

Tayvan konusunda anlaşma açıklanmadı

Zirvenin en hassas konularından biri Tayvan’dı.

Çin devlet medyasının görüşme sonrasında yayımladığı açıklamaya göre Şi, Trump’tan ABD’nin “Tayvan bağımsızlığına” karşı çıkması ve Tayvan meselesini “ihtiyatlı biçimde” ele alması yönünde talepte bulundu.

Ancak şu ana kadar Washington’ın Tayvan’a silah satışlarını durdurduğu veya ABD politikasında yeni bir değişikliğe gidildiği yönünde herhangi bir anlaşma açıklanmadı.

Bu nedenle “Trump Tayvan konusunda Çin’e taviz verdi” veya “Tayvan silah satışları durduruldu” şeklinde bir başlık için şu aşamada yeterli veri yok.

Şi’den İran mesajı: Müzakerelere dönün

Çin tarafının görüşme sonrasında açıkladığı bir diğer önemli başlık ise ABD-İran savaşı oldu.

Şi Cinping, ABD ve İran’ın yeniden müzakere masasına dönmesi gerektiğini söyledi. Çin lideri, iki tarafın nükleer mesele dahil anlaşmazlıklarını görüşmeler yoluyla çözmesini ve kapsamlı bir anlaşmaya ulaşmasını istedi.

Ancak görüşme sonrasında Çin’in İran üzerinde belirli bir adım atacağına veya ABD ile Çin arasında İran konusunda yeni bir ortak plan oluşturulduğuna ilişkin somut bir anlaşma açıklanmadı.

Büyük ticaret paketi henüz açıklanmadı

Trump-Şi görüşmesinden önce beklentiler arasında yeni tarife indirimleri, Çin’in ABD’den tarım ürünleri alımlarının artırılması, kritik mineraller ve nadir toprak elementleri ile teknoloji ihracat kontrolleri bulunuyordu.

Ancak görüşmenin tamamlanmasının ardından yeni Boeing siparişi, yeni milyarlarca dolarlık tarım alım paketi, yeni tarife indirimi veya kritik minerallere ilişkin kapsamlı yeni bir anlaşma şu ana kadar açıklanmış değil. Reuters da görüşmenin hemen ardından Beyaz Saray’ın henüz kendi ayrıntılı açıklamasını yayımlamadığını bildirdi.

Dolayısıyla zirvenin şu ana kadarki somut bilançosunda ticaret ateşkesinin 10 Ocak 2027’ye uzatılması ve AI güvenliği konusunda kurumsal diyaloğun ilerletilmesi öne çıkarken; Tayvan, teknoloji ihracat kontrolleri ve İran gibi stratejik konularda büyük bir uzlaşma açıklanmadı.

Akşam yapılacak devlet yemeğinde Trump ve Şi’nin yeniden konuşma yapması planlanıyor. Beyaz Saray programına göre iki liderin yerel saatle 19.55’te yeniden açıklama yapması bekleniyor; dolayısıyla ekonomik anlaşmaların ayrıntıları veya yeni başlıklar gecenin ilerleyen saatlerinde açıklanabilir.

Karşı Sav Haber Merkezi