Trump, Katar Başbakanı ile görüşecek: İran'da diplomasi arayışı sürerken saldırılar devam ediyor
ABD Başkanı Donald Trump'ın 9 Kasım'da Katar Başbakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile Beyaz Saray'da görüşmesi bekleniyor. Trump, İran ile müzakerelerde ilerleme sağlanması hâlinde yeni saldırıların düşük ihtimal olduğunu söylerken Dışişleri Bakanı Marco Rubio, tarafların anlaşmaya yakın olmadığını belirtti. İran devlet medyası ise ABD'nin Keşm Adası'na yeni bir saldırı düzenlediğini bildirdi.
ABD ile İran arasında çatışmaların sona erdirilmesine yönelik diplomatik girişimler devam ederken Katar'ın arabuluculuk rolü yeniden öne çıktı.
Beyaz Saray'ın programına göre ABD Başkanı Donald Trump, 9 Kasım Pazartesi günü Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile Washington'da bir araya gelecek.
Basına kapalı yapılması planlanan görüşmede, İran ile yürütülen dolaylı müzakerelerde gelinen aşamanın ve çatışmaların sona erdirilmesine yönelik önerilerin ele alınması bekleniyor.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in de Katar Başbakanı ile ayrı bir görüşme gerçekleştirmesi planlanıyor.
Katar'dan iki aşamalı anlaşma girişimi
Axios'un diplomatik kaynaklara dayandırdığı haberine göre Katar, ABD ile İran arasındaki anlaşmazlıkların giderilmesi amacıyla iki aşamalı bir öneri üzerinde çalışıyor.
Önerinin ilk aşamasında ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırması ve dondurulan İran varlıklarının bir bölümünü serbest bırakması öngörülüyor.
Buna karşılık İran'ın, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı denetçilerinin daha önce saldırıya uğrayan nükleer tesisleri ziyaret etmesine yönelik resmî davette bulunması bekleniyor.
İkinci aşamada ise Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve İran'ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarına ilişkin müzakerelerin yeniden başlatılması hedefleniyor.
Ancak söz konusu önerinin taraflarca kabul edildiğine ilişkin bir açıklama bulunmuyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de 8 Kasım'daki açıklamasında Tahran'ın son önerisine Washington'dan yanıt beklediğini bildirdi.
Trump: Yeni saldırıların gerekli olması düşük ihtimal
ABD Başkanı Trump, 8 Kasım Pazar günü CNN'e verdiği telefon röportajında, İran ile yürütülen müzakerelerde ilerleme sağlanması hâlinde yeni askerî saldırılar düzenlenmesinin düşük ihtimal olduğunu söyledi.
Trump, bu değerlendirmesini İran'ın güçlü bir anlaşmayı kabul etmesi koşuluna bağladı.
Bununla birlikte Washington'ın askerî seçenekleri tamamen gündemden çıkarmadığını belirten Trump, yeni saldırıların gerekli olması durumunda hedef alınabilecek altyapı unsurlarının belirlendiğini ifade etti.
Trump, İran'daki 38 köprünün kısa süre içerisinde vurulabileceğini öne sürdü.
Bu açıklamalar, ABD yönetiminin diplomatik çözüm arayışını sürdürürken askerî baskı seçeneğini de koruduğunu gösteriyor.
Rubio: Anlaşmaya yakın değiliz
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise 8 Kasım'da yaptığı açıklamada İran ile yürütülen dolaylı müzakerelerden henüz somut bir sonuç alınamadığını belirtti.
Paris'teki G7 dışişleri bakanları toplantısına gitmeden önce konuşan Rubio, tarafların anlaşmaya yakın olduğu yönündeki değerlendirmelere katılmadığını ifade etti.
Rubio, İran'ın bazı taleplerinin ABD açısından kabul edilemez olduğunu savunurken Trump yönetiminin diplomatik çözümü tercih ettiğini ancak görüşmelerin şu ana kadar yeterince verimli ilerlemediğini söyledi.
İran'ın talepleri arasında ABD'nin deniz ablukasının kaldırılması, yaptırımların hafifletilmesi, dondurulan varlıklarının serbest bırakılması ve bölgedeki çatışmaların sona erdirilmesi yer alıyor.
Taraflar arasındaki temel anlaşmazlıklardan birini İran'ın nükleer programı ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının geleceği oluşturuyor.
Diplomatik temaslar sürerken yeni saldırı iddiası
Washington'daki görüşme öncesinde bölgeden yeni saldırı haberleri de geldi.
Reuters'ın 9 Kasım tarihli haberine göre İran devlet medyası, ABD'nin gece saatlerinde Basra Körfezi'ndeki Keşm Adası'na saldırı düzenlediğini bildirdi.
Saldırı iddiasına ilişkin bağımsız doğrulama ve olası can kaybı konusunda haberin yayımlandığı sırada ayrıntılı bilgi bulunmuyordu.
Reuters, kasım ayı içerisinde İran'ın Körfez ve Hürmüz Boğazı'ndaki tankerleri hedef aldığını, Yemen'deki Husilerin ise Suudi Arabistan'a yönelik saldırılar gerçekleştirdiğini aktardı.
Bölgedeki karşılıklı saldırıların devam etmesi, diplomatik girişimlere rağmen çatışmaların sona erdirilmesine yönelik belirsizliğin sürdüğünü ortaya koyuyor.
Hürmüz Boğazı müzakerelerin merkezinde
ABD ile İran arasındaki görüşmelerde Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, enerji piyasaları ve uluslararası deniz taşımacılığı açısından önemli başlıklardan birini oluşturuyor.
Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticareti bakımından stratejik öneme sahip boğazdaki güvenlik sorunları, enerji arzı ve taşımacılık maliyetleri üzerinde baskı oluşturuyor.
Türkiye de İran ile sınır komşuluğu, bölgesel güvenlik ilişkileri ve enerji ithalatı nedeniyle gelişmeleri yakından izleyen ülkeler arasında bulunuyor.
Reuters ve Axios'un aktardığı bilgilere göre Türkiye, Katar'ın yanı sıra Pakistan, Suudi Arabistan ve Mısır ile birlikte diplomatik temaslarda rol oynayan bölge ülkeleri arasında yer alıyor.
9 Kasım itibarıyla ABD ile İran arasında yeni bir anlaşmaya varıldığına ilişkin doğrulanmış bir açıklama bulunmuyor.
Trump ile Katar Başbakanı arasında yapılması planlanan görüşmenin, çatışmaların sona erdirilmesi ve nükleer müzakerelerin yeniden başlatılması yönündeki girişimlerin geleceği açısından önem taşıması bekleniyor.