Petrolde sert dönüş: Brent 105 dolara geriledi, Suudi Arabistan Umman üzerinden yeni rota açtı

Orta Doğu'daki savaş ve Suudi Arabistan'ın kritik petrol altyapısına yönelik saldırılar nedeniyle 110 dolara yaklaşan Brent petrol, gün içinde sert düşüşe geçti. Umman üzerinden Asya'ya ilave petrol sevkiyatına başlaması arz endişelerini kısmen azaltırken Brent yüzde 3'ün üzerinde gerileyerek 105 dolar seviyesine indi. Ancak Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin son derece düşük kalması ve Suudi Doğu-Batı petrol hattının ne zaman tamamen devreye gireceğine ilişkin belirsizlik sürüyor.

Petrol piyasasında son günlerde yaşanan sert yükselişin ardından yön aşağı döndü.

16 Eylül’de Brent petrol vadeli işlemleri yüzde 3,3 düşüşle 105,12 dolara, ABD tipi WTI petrol ise yüzde 3,9 kayıpla 101,72 dolara geriledi.

Brent bir önceki günü 108,75 dolardan kapatmıştı. Fiyatlardaki düşüşte Suudi Arabistan’ın alternatif ihracat yollarını devreye sokması ve ABD’den gelen petrol stok verileri etkili oldu.

SUUDİ ARABİSTAN UMMAN ÜZERİNDEN PETROL SEVKİYATINI ARTIRIYOR

Piyasaların yönünü değiştiren en önemli gelişmelerden biri Suudi Arabistan’ın Umman’ın Sohar Limanı açıklarında gemiden gemiye transfer yöntemiyle Asyalı rafinerilere daha fazla petrol sunmaya başlaması oldu.

Reuters’a konuşan kaynaklara göre Saudi Aramco, Arab Light, Arab Medium ve Arab Heavy türü ham petrolü Sohar açıklarından alıcılara teklif ediyor.

Bu adım, saldırılar nedeniyle devre dışı kalan Doğu-Batı petrol boru hattı ve Yanbu’daki yüklemelerin durmasının küresel arz üzerindeki etkisini azaltmayı amaçlıyor.

Suudi Arabistan ayrıca Basra Körfezi içerisindeki Ras Tanura ve Juaymah terminallerinden yaptığı yüklemeleri yaklaşık günlük 4 milyon varile kadar yükseltti.

DOĞU-BATI PETROL HATTI İÇİN TAKVİM HÂLÂ NET DEĞİL

Suudi Arabistan’ın yaklaşık 1.200 kilometrelik Doğu-Batı Petrol Boru Hattı, son saldırıların ardından geçici olarak devre dışı kalmıştı.

Hat, son aylarda Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin büyük ölçüde aksaması nedeniyle Suudi petrolünün Kızıldeniz’deki Yanbu Limanı’na ulaştırılmasında kritik rol oynuyordu.

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, hattın “günler içinde” yeniden çalışmaya başlayabileceğini söyledi.

Ancak Reuters’a konuşan kaynakların tahminleri önemli ölçüde farklılık gösteriyor. Bir kaynak tam onarımın 5-6 haftaya kadar sürebileceğini, başka bir kaynak ise hattın daha erken kısmi kapasiteyle çalışmaya başlayabileceğini belirtti.

Hat saldırı öncesinde günde yaklaşık 4-5 milyon varil petrol taşıyordu. Bu miktar dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 4-5’ine karşılık geliyor.

ABD PETROL STOKLARI BEKLENTİDEN AZ DÜŞTÜ

Petrol fiyatlarındaki gerilemeyi hızlandıran bir başka gelişme ise ABD’den geldi.

Sabah saatlerinde Amerikan Petrol Enstitüsü’nün özel sektör verilerinde stoklarda yaklaşık 7,1 milyon varillik artış olduğu bildirilmişti.

Ancak gün içinde ABD Enerji Enformasyon İdaresi’nin (EIA) açıkladığı resmî verilere göre ham petrol stokları geçen hafta 640 bin varil azaldı.

Piyasa beklentisi yaklaşık 1,62 milyon varillik düşüş yönündeydi.

Dolayısıyla stoklar gerilemiş olsa da düşüşün beklentiden çok daha sınırlı kalması petrol fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturdu. Benzin ve distilat stoklarının yükselmesi de fiyatlardaki düşüşü destekledi.

HÜRMÜZ’DA GEMİ TRAFİĞİ 4’E KADAR DÜŞTÜ

Petrol fiyatlarının düşmesine rağmen Hürmüz Boğazı’ndaki durum normale dönmüş değil.

Ön verilere göre salı günü boğazdan yalnızca 4 gemi geçti. Bir gün önce sayı 7, son 10 günlük ortalama ise 18 seviyesindeydi.

Tespit edilen dört geminin hiçbirinin çok büyük ham petrol tankeri veya LNG tankeri olmadığı belirtildi.

Bazı gemilerin takip sistemlerini kapatarak geçiş yaptığı için verilere yansımamış olabileceği de ifade ediliyor.

Hürmüz Boğazı, İran savaşı öncesinde dünya petrol ve LNG arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği en kritik enerji güzergâhlarından biriydi.

HUSİLER YANBU’YU YENİDEN HEDEF ALDI

Petrol piyasasında arz endişelerini canlı tutan askeri gelişmeler de sürüyor.

İran destekli Husiler, Suudi Arabistan’daki şehir ve tesislere yönelik yeni füze ve İHA saldırıları gerçekleştirdiklerini açıkladı. Husiler ayrıca Yanbu’yu yeniden hedef aldıklarını bildirdi.

Suudi savaş uçakları ise Yemen’de Husilere yönelik saldırılarını yoğunlaştırdı.

Bu nedenle petrol fiyatlarındaki son düşüş, bölgesel risklerin sona erdiği anlamına gelmiyor.

DİZELDE KRİZ DEVAM EDİYOR

Ham petrol fiyatları gerilerken rafine ürünlerde, özellikle dizelde, arz sıkıntısı sürüyor.

Orta Doğu’daki tedarik sorunlarına Rus rafinerilerine yönelik saldırılar ve ihracat kısıtlamaları da eklenirken Avrupa gaz yağı ve ABD ultra düşük kükürtlü dizel fiyatlarının son dönemde rekor seviyelere çıktığı bildirildi.

Shell ve Equinor yöneticileri de küresel enerji piyasalarının arz şoklarını absorbe etme kapasitesinin giderek zayıfladığı uyarısında bulundu.

Shell’in hesaplamasına göre İran savaşı başladığından bu yana küresel piyasa yaklaşık 1,6 milyar varil ham petrol ve kondensat ile 36 milyon ton LNG arzından mahrum kaldı.

PETROLDE RİSK BİTMEDİ

Suudi Arabistan’ın Umman üzerinden alternatif sevkiyat başlatması kısa vadede piyasalardaki paniği azaltmış durumda.

Ancak Doğu-Batı hattının tam kapasiteye ne zaman ulaşacağının bilinmemesi, Hürmüz’daki gemi geçişlerinin son derece düşük kalması ve Suudi Arabistan-Husi çatışmalarının sürmesi nedeniyle petrol piyasasında yüksek oynaklığın devam etmesi bekleniyor.

Karşı Sav Haber Merkezi