Mekke Anlaşması ülkeleri İran'la görüştü: Tahran zirvesinden bölgesel güvenlik mesajı
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın üst düzey temsilcileri, İran'ın başkenti Tahran'da İranlı yetkililerle bir araya geldi. Dört ülke bölgesel barış ve güvenlik alanındaki görüşmelerin sürdürülmesi konusunda anlaştı. İranlı yetkililer dış müdahalelerden bağımsız bir güvenlik düzenini savunurken İsrail'in bölgedeki faaliyetleri de toplantının gündeminde yer aldı. Zirve, Reuters, Associated Press, El Cezire ve bölge basınında geniş yer buldu.
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın tarafları, 26 Ekim'de İran'ın başkenti Tahran'da üst düzey diplomatik temaslarda bulundu.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai'nin ev sahipliğindeki toplantıya Türkiye adına Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın, Suudi Arabistan adına Savunma Bakanı Halid bin Selman ve Pakistan adına Genelkurmay Başkanı Asım Münir katıldı.
Heyetler İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile de görüştü. Görüşmelerde İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de yer aldı.
Toplantıda ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının sonuçları, Yemen'deki çatışmalar, Suudi Arabistan'a yönelik Husi saldırıları, Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik sorunları ve Filistin ile Lübnan'daki gelişmeler ele alındı.
Dört ülkeden görüşmeleri sürdürme kararı
Toplantının ardından yapılan ortak açıklamada Türkiye, İran, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın bölgesel iş birliğini, barışı ve güvenliği geliştirmek amacıyla temaslarını sürdürme konusunda mutabık kaldığı bildirildi.
Ancak görüşmelerin ardından yeni bir savunma anlaşması, ortak askerî operasyon kararı veya kapsamlı bir barış anlaşması duyurulmadı.
Mekke Anlaşması'nın tarafı üç ülkenin İran'la aynı masada buluşması, bölgesel çatışmaların genişlemesini önlemeye yönelik diplomatik girişimler açısından önem taşıyor.
İran'dan İsrail açıklaması
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreter Yardımcısı Ali Bakıri Keni, zirvenin ardından yaptığı açıklamada İsrail'in bölgedeki faaliyetlerini eleştirdi.
İran basınında yer alan açıklamasında Bakıri Keni, İsrail'in bölgesel istikrarsızlığın kaynağı olduğunu savunarak bölge ülkelerinin ortak güvenlik kaygılarının iş birliği için zemin oluşturduğunu belirtti.
Bakıri Keni ayrıca dört ülkenin kendi imkânlarını geliştirmesi ve bölgesel güvenlikte dış güçlere bağımlılığı azaltması gerektiği üzerinde durulduğunu ifade etti.
Bununla birlikte toplantının ortak sonuç metninde İsrail'e karşı yeni bir askerî ittifak kurulmasına yönelik karar açıklanmadı.
Muhsin Rızai: Bölgesel güvenlik dış müdahale olmadan sağlanmalı
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada Batı Asya'da güvenliğin bölge ülkelerinin katılımıyla sağlanması gerektiğini söyledi.
Rızai, dış müdahalelerin önlenmesi konusunda ortak anlayış oluştuğunu savundu.
İranlı yetkili ayrıca İsrail'in Lübnan'ın güneyi, Suriye'nin güneyi, Gazze ve Batı Şeria'daki askerî faaliyetlerine son vermesi gerektiğini dile getirdi.
Reuters: Yeni bir savaşı önleme girişimi
Reuters haber ajansı, Tahran'daki görüşmeleri Orta Doğu'da geniş çaplı bir çatışmanın yeniden başlamasını önlemeye yönelik diplomatik girişim olarak değerlendirdi.
Ajans, Yemen'deki Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarının arttığı ve Washington ile Tahran arasındaki gerilimin yükseldiği bir dönemde görüşmelerin gerçekleştiğine dikkat çekti.
Reuters'ın aktardığına göre diplomatik gündemde ABD ile İran arasında müzakerelerin yeniden başlatılması, bölgesel saldırmazlık mekanizması oluşturulması ve Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin azaltılması da bulunuyor.
AP: Diplomasi sürüyor, kapsamlı anlaşma yok
Associated Press, dört ülkenin görüşmeleri sürdürme kararını İran merkezli bölgesel gerilimi azaltma çabalarının parçası olarak aktardı.
Ajans, görüşmelerin İsrail ve ABD kaynaklı yeni askerî saldırı ihtimalinin gündemde olduğu dönemde yapıldığını belirtti.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın İslam ülkeleri arasında iş birliğini güçlendirecek girişimleri desteklediği aktarılırken zirvede kapsamlı bir çözüm anlaşmasına ulaşıldığı duyurulmadı.
El Cezire: Mekke Anlaşması ülkeleri ilk kez birlikte Tahran'da
Katar merkezli El Cezire, görüşmeleri Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın üç tarafıyla İran arasında gerçekleşen önemli bir üst düzey temas olarak değerlendirdi.
Haberde dört ülkenin güvenlik alanındaki görüşmeleri sürdüreceği, ancak Yemen'de Husi saldırılarının devam ettiği vurgulandı.
El Cezire, bölgesel çatışmaların kontrol altına alınması için diplomatik girişimlerin sürdürülmesine dikkat çekti.
İran ve Pakistan basınında bölgesel güvenlik vurgusu
Pakistan'ın Dawn gazetesi, Ali Bakıri Keni'nin toplantı sonrasındaki açıklamalarına yer vererek dört ülkenin bölgesel güvenlikte öz yeterlilik ve yerli kapasitenin geliştirilmesine önem verdiğini aktardı.
İran kaynakları ise görüşmeyi dış müdahalelerden bağımsız bir bölgesel güvenlik düzeni oluşturulması yönünde atılan adım olarak sundu.
Bu değerlendirmelerde İran'ın savunma kapasitesi ve bölge ülkelerinin güvenlik konularında daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiği öne çıktı.
Mekke Anlaşması ile İran diplomasisi aynı dönemde ilerliyor
Tahran görüşmesi, Türkiye'de Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onay sürecinin devam ettiği döneme denk geldi.
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos 2026'da imzalanan anlaşmanın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi, 27 Ekim'de TBMM Dışişleri Komisyonunda kabul edildi.
Anlaşmanın tarafları bölgesel savunma iş birliğini güçlendirmeyi amaçladıklarını belirtirken İran ile yürütülen diplomatik temaslarda çatışmaların genişlemesini önleme hedefi öne çıktı.
Bununla birlikte İran'ın Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na katılacağına veya anlaşmanın kapsamının değiştirileceğine ilişkin resmî bir karar bulunmuyor.
Dörtlü zirvenin ardından diplomatik temasların nasıl sürdürüleceği ve bölgedeki askerî gerilimin azaltılmasına yönelik somut adımlar atılıp atılmayacağı henüz netleşmedi.
Kaynaklar: Reuters, Associated Press, Anadolu Ajansı, El Cezire, Dawn, İran resmî haber kaynakları; 26–27 Ekim 2026 tarihli açıklamalar.