İran'dan Avrupa'ya savaşın yayılabileceği mesajı: NATO'dan "Tüm müttefikleri savunuruz" yanıtı

İran-ABD geriliminde Avrupa cephesi öne çıkmaya başladı. Financial Times, İran yönetimine yakın kaynaklara dayanarak Tahran'ın ABD'nin savaşı yeniden tırmandırması halinde Avrupa'daki Amerikan askerî hedeflerini vurma seçeneğini değerlendirdiğini yazdı. NATO ise habere yanıt vererek, 'Her türlü tehdide karşı hazırız ve tüm müttefikleri savunmak için gerekeni yapacağız' mesajını verdi.

ABD ile İran arasındaki çatışmanın Hürmüz Boğazı ve Körfez’in dışına taşınabileceğine ilişkin endişeler 19 Ağustos’ta daha da arttı.

Financial Times’ın İran yönetimine yakın iki kaynağa dayandırdığı habere göre İran, ABD Başkanı Donald Trump’ın savaşı yeniden tırmandırması durumunda Avrupa’daki ABD askerî varlıklarını olası misilleme hedefleri arasına aldı.

Haberde özellikle Bulgaristan ve Kıbrıs öne çıktı. İran güçlerinin, Bulgaristan’daki Amerikan askerî varlığını ve Kıbrıs’taki üsleri olası hedefler açısından değerlendirdiği öne sürüldü. Kaynaklardan biri ayrıca Hürmüz Boğazı’ndaki denizaltı fiber optik altyapısının da daha geniş bir tırmanma senaryosunda hedef seçenekleri arasında incelendiğini söyledi.

Mesaj Avrupa’ya: Savaş yalnızca Orta Doğu’da kalmayabilir

FT’nin haberindeki iddialar henüz İran yönetiminin kamuoyuna yaptığı resmî bir saldırı ilanı niteliğinde değil. Ancak İran’ın son haftalarda Avrupa ülkelerine verdiği mesajlarla örtüşüyor.

İran devlet haber ajansı IRNA, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin Bulgaristan’ı daha önce açık biçimde uyardığını aktarmıştı. Arakçi, Bulgaristan topraklarının İran’a yönelik ABD askerî operasyonlarında kullanılmasına izin verilmesinin Sofya açısından sorumluluk doğuracağını belirtmişti.

Aynı dönemde Kıbrıs yönetimine de adadaki üslerin İran’a karşı kullanılmasının engellenmesi çağrısı yapıldı.

İran merkezli Tehran Times da Arakçi’nin Bulgaristan, Kıbrıs ve İngiltere dahil Avrupa ülkeleriyle yürüttüğü temasları, bu ülkeleri ABD’nin İran’a yönelik askerî operasyonlarına destek vermemeleri konusunda uyarma girişimi olarak aktardı.

Bu nedenle bugün ortaya çıkan haber, tamamen yeni bir söylemden ziyade İran’ın daha önce Avrupa’ya yönelttiği “topraklarınızı veya üslerinizi saldırı için kullandırırsanız sonuçlarına ortak olursunuz” mesajının askerî hedef boyutuna taşınması olarak değerlendirilebilir.

NATO’dan İran’a yanıt: “Tüm müttefikleri savunuruz”

Avrupa’daki hedeflere ilişkin haberin ardından NATO’dan aynı gün dikkat çekici bir açıklama geldi.

Bir NATO yetkilisi Anadolu Ajansı’na yaptığı yazılı açıklamada, ittifakın “her türlü tehdide karşı hazır olduğunu” ve tüm NATO üyelerinin savunulması için gerekenin yapılacağını söyledi.

NATO ayrıca yılın başlarında İran’dan Türkiye yönüne gelen balistik füzelerin dört ayrı olayda ittifak hava savunması tarafından engellendiğini hatırlattı.

NATO yetkilisi, bu olayların ittifakın caydırıcılık ve savunma yapısının güçlü ve etkili olduğunu gösterdiğini belirtti.

İttifak daha önce de İran kaynaklı balistik füze tehdidinin ardından hava ve füze savunma hazırlık seviyesini yükseltmiş, NATO topraklarının gerektiğinde korunacağını açıklamıştı.

Bulgaristan neden öne çıkıyor?

Bulgaristan, geçtiğimiz ay ABD’ye Bezmer Hava Üssü’nde tanker uçakları ve askerî personel konuşlandırma izni vermişti. İran yönetimi bu karara tepki göstererek Bulgaristan’ı, ülke topraklarının İran’a yönelik operasyonlarda kullanılmasına izin vermemesi konusunda uyarmıştı.

Bu nedenle Sofya, İran açısından yalnızca bir Avrupa başkenti değil; ABD’nin İran operasyonlarına lojistik destek sağlayabilecek bir NATO üyesi olarak değerlendiriliyor.

Kıbrıs ise daha önce bölgede Amerikan ve İngiliz askerî faaliyetleri nedeniyle İran’ın uyarılarının hedefinde olmuştu.

Hürmüz krizi sürerken yeni cephe riski

Avrupa’ya yönelik bu mesaj, Washington-Tahran diplomasisinin yeniden tıkandığı bir dönemde geldi.

Trump, 18 Ağustos’ta İran ile devam eden veya planlanmış herhangi bir görüşme bulunmadığını söyledi. İran ise ABD belirlenen koşulları yerine getirene kadar Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalacağını savunuyor.

Hürmüz’deki belirsizlik petrol piyasalarını da etkilemeye devam ediyor. Brent petrol 19 Ağustos işlemlerinde 91,56 dolar seviyesine çıkarak yaklaşık üç haftanın en yüksek seviyesine ulaştı.

Gerilimde yeni eşik

Son gelişmeler İran-ABD savaşındaki risk haritasının değişebileceğini gösteriyor.

Şimdiye kadar çatışmanın ana askerî sahası İran, İsrail, Körfez ülkeleri ve Hürmüz çevresinde yoğunlaşırken, İran yönetimine yakın kaynakların Avrupa’daki ABD üslerini olası hedefler arasında göstermesi, gerilimin NATO coğrafyasına sıçrama riskini yeniden gündeme taşıdı.

Ancak mevcut aşamada İran’ın Bulgaristan veya başka bir NATO ülkesine saldırma kararı aldığına ilişkin doğrulanmış bilgi bulunmuyor. FT’nin aktardığı bilgiler, ABD’nin yeni bir askerî tırmanmaya gitmesi halinde değerlendirilen misilleme seçeneklerine ilişkin.

NATO’nun aynı gün verdiği yanıt ise karşı mesajı netleştirdi: İran kaynaklı bir tehdidin NATO üyelerine yönelmesi halinde ittifak savunmaya hazır olduğunu söylüyor.