Irak'ta Okuma Yazma Bilmeme Sorunu

Irak'ta okuma yazma bilmeme sorunu, ülkenin karşı karşıya olduğu en önemli sorunlardan biridir. 2023 yılı itibariyle Irak'ta 10 milyondan fazla insan okuma yazma bilmiyor. Bu, Irak nüfusunun yaklaşık %25'ine denk geliyor.

UNESCO sınıflandırmasına göre Irak, 1970'li yıllarda eğitim kalitesi ve okuryazarlık açısından dünyada birinci sırada yer alırken, son sınıflandırmaya göre Irak: yaşa, cinsiyete göre yüzde 47'yi aşan yüksek okuma yazma oranıyla en fazla zarar gören ülkeler arasında yer aldı.

Irak Eğitim Bakanlığı'nın Okuma-Yazma Yürütme Organı sözcüsü Muayyad Al-Obaidi, Al Jazeera Net'e Irak'ta okuma-yazma bilmeyenler için kesin ve doğru yüzdeler ve rakamların bulunmadığını söyledi. 1997'den bu yana nüfus sayımı yapılmaması nedeniyle Irak'ın okuma-yazma bilmeme oranının en yüksek olduğu ülkelerden biri olarak sınıflandırılamayacağına dikkat çekerek, kuruluşların yayınladığı istatistikleri "yanlış" olarak nitelendirdi.

Okuma yazma bilmeme oranları açısından Irak'ın durumu Arap ülkeleriyle karşılaştırıldığında, Arap ülkelerinde kadın kategorisindeki bu oran 15 yaş üstü için yaklaşık %50'dir; daha önceki raporlar Irak'ın bunda büyük bir paya sahip olduğunu ortaya çıkarmıştı.

Erkek kategorisine bakıldığında, Irak %40,2 ile 15 yaş üstü yaş grubunda okuma-yazma bilmeyenlerin en yüksek oranına sahiptir. Çeşitli ülkelerde yıllar içinde Arapça %49,9'a kadar çıkmaktadır.

Al-Obaidi: Birleşmiş Milletler, Öğretmenler Birliği'ne Irak'ta 11 milyondan fazla okuma yazma bilmeyen insan bulunduğunu bildirdi (Al-Jazeera Net)

Yüksek cehalet
Iraklılar arasında 10 yaş ve üzeri okuryazarlığı olmayanların oranı 2021'de yüzde 12 iken bu yıl yüzde 13'e yükseldi. Bu oran aynı yaş grubundaki kadınlarda da artarak yüzde 18'e ulaşırken erkeklerde azalıyor. Planlama Bakanlığı sözcüsü Abdul Zahra Al-Hindawi'ye göre bu oran %8'i bulacak.

Ülkenin 1980'li yıllardan bu yana yaşadığı ekonomik koşullar, savaşlar, kuşatmalar ve bugüne kadar yürürlükte olan zorunlu eğitim yasasının hayata geçirilememesi ve en sonuncusu olan 2003'ten sonra yaşanan güvenlik kaosu da ekleniyor. İslam Devleti'ne karşı yürütülen savaş (2014-2017) ve bunun sonucunda birçok ilde meydana gelen yerinden edilme dalgaları, bunu sokağa çıkma yasağı dönemi ve Corona virüsünün yayılması ve sonrası izledi.

Okuma yazma bilmeme sorununun birçok nedeni var. Bunlardan bazıları şunlardır:

Savaş ve çatışmalar: Irak, son yıllarda birçok savaş ve çatışmaya sahne oldu. Bu çatışmalar, eğitim sisteminin çökmesine ve insanların eğitimden mahrum kalmasına neden oldu.

Yoksulluk ve yoksunluk: Irak, dünyanın en fakir ülkelerinden biridir. Yoksulluk ve yoksunluk, insanların eğitime erişimini engellemektedir.

Kültürel faktörler: Irak'ta, kadınların okuma yazma öğrenmesinin gerekli olmadığına dair bir algı var. Bu da kadınların okuma yazma bilmeme oranının erkeklerden daha yüksek olmasına neden olmaktadır.

Irak hükümeti, okuma yazma bilmeme sorununu çözmek için çeşitli programlar yürütüyor. Ancak bu programlar, sorunun büyüklüğü karşısında yetersiz kalıyor.

Irak'ta bu sorunu çözmek için bazı önlemlerin alınması gerekmektedir:

Eğitim sisteminin iyileştirilmesi: Irak hükümeti, eğitim sisteminin iyileştirilmesi için gerekli yatırımları yapmalıdır. Bu, eğitim kalitesini artıracak ve daha fazla insanın eğitime erişimini sağlayacaktır. (Irak Parlamentosu, 2011 tarihli 23 Sayılı Okuma-yazma Bilmemeyi Önleme Yasasını bulunmaktadır.)

Milli Eğitim Bakanlığı sözcüsü Moayed Al-Obaidi'ye göre, ilk okuma-yazma kampanyaları 16 Kasım 2012'de Milli Eğitim Bakanlığı'nın 6.000 okuma-yazma merkezi açmasıyla başlatıldı ve bu okullara 2012 yılında ülke genelinde 500.000'den fazla öğrenci kaydoldu.

Yoksullukla mücadele: Irak hükümeti, yoksulluk ve yoksunlukla mücadele için gerekli önlemleri almalıdır. Bu, insanların eğitime erişimini kolaylaştıracaktır.

Kültürel değişim: Irak'ta, kadınların okuma yazma öğrenmesinin gerekli olduğuna dair bir kültürel değişimin olması gerekmektedir. Bu, kadınların okuma yazma bilmeme oranının azaltılmasına yardımcı olacaktır. 

Neden daha fazla kadın?
İstatistikler Irak'ta okuma yazma bilmeyenlerin en büyük yüzdesini kadınların oluşturduğunu gösteriyor; Iraklı gazeteci ve aktivist Hana Riad bunu özellikle 10-20 yaş arası yaş grubunda "tehlikeli bir olay" olarak tanımlıyor. 

Hanaa Riyad, kadınlar arasındaki yüksek okuma yazma bilmeme oranının nedenlerinden birinin erken evlilik olgusu olduğuna inanıyor (Al Jazeera Net) Ve çoğu zaman intihara yol açan aile içi şiddeti. Kendi deyimiyle toplumun siyasi, ekonomik ve güvenlik krizleri nedeniyle "çürümesinin" kadınlar arasında yüksek okuma yazma bilmeme oranlarına yol açtığını, zira kadınların en savunmasız grup olduğunu vurguladı. 

Irak'ta okuma yazma bilmeme sorununu çözmek için uygulanan bazı programlar bulunuyor:

Okuma yazma merkezleri: Irak hükümeti, okuma yazma merkezleri açarak okuma yazma bilmeyen insanlara eğitim vermektedir. Bu merkezler, kırsal ve kentsel alanlarda faaliyet göstermektedir. Kız öğrencilerin okuma yazma bilmeme durumunu ortadan kaldırmak ve onlara dikiş, berberlik, gıda imalatı, bilgisayar ve diğerleri gibi çeşitli meslek ve zanaatları öğretmek için çalışan, özellikle kadınlara yönelik 45 topluluk öğrenim merkezi bulunmaktadır.

Hızlandırılmış eğitim okulları: Irak hükümeti, okuma yazma bilmeyen yetişkinler için hızlandırılmış eğitim okulları açmaktadır. Bu okullar, öğrencilerin kısa sürede okuma yazma öğrenmesini sağlamaktadır.

"Eğitim Hakkınız" programı: Irak hükümeti, "Eğitim Hakkınız" programı kapsamında okuma yazma bilmeyen çocuklara ve yetişkinlere eğitim vermektedir. Bu program, eğitime erişimi kolaylaştırmayı amaçlamaktadır. (Okuryazarlık Yürütme Otoritesi)

Irak'ta okuma yazma bilmeme sorununu çözmek için yeni ve inovatif yöntemler de geliştirilmektedir. Örneğin, Iraklı akademisyen Abdul Salam Lafta Saeed, yetişkinlere okumayı 10 günde öğreten bir yöntem geliştirmiştir. Bu yöntem, okuma yazma bilmeme sorununu çözmek için yeni bir umut ışığıdır.

Ulusal Bilgelik Hareketi Başkanı Ammar el-Hakim, dün cehaletin yayılmasını azaltmak için kapsamlı bir ulusal kampanya başlatılması çağrısında bulundu.

Al-Hakim, Irak Haber Ajansı'na (INA) ulaşan bir açıklamada şunları söyledi:

Uluslararası Okuryazarlık Günü'nde, Irak toplumunda, özellikle de kırsal toplumda okuma yazma bilmemenin yayılmasını azaltmak için kapsamlı bir ulusal kampanya başlatmayı amaçlıyoruz ve Ülkeyi bunun sonuçlarından arındırmak, toplum arasında bilim, öğrenme ve bilgi kültürünü yaymak, cehaletin etkilerini azaltmak için tüm kurumlar arasında işbirliği ufkunu genişletmek yolunda sağlam bilimsel adımlar atmak.”