Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nde siyasi kriz: KYB hükümetten çekildi, paralel yönetim uyarısı yaptı

Irak Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) lideri Bafel Talabani, partisinin Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi hükümetinden çekildiğini duyurdu. Parlamento oturumunu tanımadıklarını açıklayan Talabani, KDP'nin tek taraflı atamalarına karşı Süleymaniye'de paralel makamlar oluşturabilecekleri uyarısında bulundu. KDP ise görüşmelere açık olduğunu bildirdi.

Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nde (IKBY), iki büyük siyasi güç arasındaki anlaşmazlık yeni bir aşamaya taşındı. Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) lideri Bafel Talabani, 5 Kasım 2026'da yayımladığı video mesajıyla partisinin bölgesel hükümetten çekildiğini açıkladı.

Karar, yaklaşık iki yıldır siyasi tıkanıklık yaşayan bölgesel parlamentonun 4 Kasım'da yeniden toplanmasının ardından geldi.

Talabani, Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) liderliğindeki hükümeti başarısız olmakla suçlayarak, parlamento oturumunu ve bu oturumdan doğacak kararları tanımayacaklarını söyledi.

Talabani'den paralel yönetim uyarısı

KYB lideri, KDP'nin siyasi makamları tek taraflı belirlemesi durumunda kendi denetimlerindeki bölgelerde karşılık gelen yönetim makamları oluşturabileceklerini açıkladı.

Talabani, KDP'nin bölge başkanı, başbakan veya bakan ataması yapması hâlinde kendilerinin de aynı yönde adımlar atabileceklerini belirtti.

Bu açıklama, geçmişte Erbil ve Süleymaniye merkezli iki ayrı yönetimin bulunduğu dönemi yeniden gündeme getirdi.

Ancak Talabani'nin sözleri, şu aşamada ikinci bir bölgesel hükümetin kurulduğu anlamına gelmiyor.

Talabani ayrıca siyasi anlaşmazlıkların şiddete dönüşmesini istemediklerini belirterek bölgede kan dökülmesine izin vermeyeceklerini söyledi.

Parlamento 52 milletvekiliyle toplandı

IKBY Parlamentosu, 4 Kasım'da 100 üyeden 52'sinin katılımıyla toplandı.

Toplantıda KDP parlamento grubu başkanı Vala Farid, parlamento başkanlığına seçildi. Hristiyan ve Türkmen temsilciler de parlamento yönetiminde görev aldı.

KYB ve Yeni Nesil Hareketi oturumu boykot etti. Ancak bu partilerden bazı milletvekillerinin boykot kararına rağmen toplantıya katılmasıyla gerekli toplantı yeter sayısına ulaşıldı.

KYB oturumun siyasi ve hukuki meşruiyetini reddederken, KDP parlamentonun yeniden faaliyete geçmesini siyasi tıkanıklığı aşmak için gerekli bir adım olarak savundu.

2024 seçimlerinden bu yana hükümet kurulamıyor

Irak Kürdistan Bölgesi'nde Ekim 2024'te düzenlenen parlamento seçimlerinde KDP 39, KYB 23, Yeni Nesil Hareketi ise 15 sandalye kazandı.

Ancak bölge başkanlığı, başbakanlık ve parlamento yönetimi gibi üst düzey görevlerin paylaşılması konusunda anlaşma sağlanamadı.

Bu nedenle seçimlerin üzerinden yaklaşık iki yıl geçmesine rağmen yeni bölgesel hükümet kurulamadı. KDP'li Başbakan Mesrur Barzani liderliğindeki önceki hükümet görevini sürdürdü.

KYB ise siyasi temsilin seçim sonuçlarıyla birlikte partiler arasındaki güç paylaşımı anlayışını da gözetmesi gerektiğini savunuyor.

KDP: KYB ile görüşmeye hazırız

Talabani'nin çekilme açıklamasının ardından KDP'den de yeni bir değerlendirme geldi.

KDP Sözcüsü Mahmud Muhammed, 6 Kasım'da partisinin KYB ile görüşmeye hazır olduğunu belirtti.

KDP'nin diğer siyasi partilerle temaslarını sürdürdüğünü bildiren Muhammed, siyasi tıkanıklığın aşılması ve parlamentonun çalışmalarının devam etmesi için görüşmelerin önemini vurguladı.

Bununla birlikte iki parti arasında yeni hükümetin kurulmasına veya görev dağılımına ilişkin kesinleşmiş bir uzlaşma açıklanmadı.

Bölgede iki ayrı yönetim dönemi yeniden yaşanabilir mi?

KDP ve KYB arasındaki rekabetin geçmişi 1990'lı yıllara uzanıyor.

İki parti arasında 1994'te başlayan silahlı çatışmaların ardından bölge uzun süre Erbil ve Süleymaniye merkezli ayrı siyasi yönetimler altında kaldı.

ABD'nin arabuluculuğuyla 1998'de Washington Anlaşması imzalandı. 2006'da ise iki yönetimin birleştirilmesi yönünde önemli bir adım atıldı.

Buna rağmen iki partinin siyasi ve güvenlik alanlarındaki etkileri tamamen ortadan kalkmadı. KDP, Erbil ve Duhok'ta; KYB ise Süleymaniye çevresinde güçlü konumunu koruyor.

Son açıklamalar, geçmişte yaşanan bölünmenin yeniden gündeme gelmesi ihtimaline ilişkin tartışmaları artırdı.

Ancak mevcut gelişmelerden yeni bir iç savaşın başlayacağı veya bölgesel yönetimin fiilen ikiye ayrıldığı sonucunu çıkarmak mümkün değil.

Siyasi krizin bölgeye etkisi ne olacak?

Hükümet kurma anlaşmazlığı, bölgesel parlamentonun çalışmalarını ve kamu yönetimine ilişkin kararları uzun süredir etkiliyor.

Talabani'nin açıklamasında kamu çalışanlarının maaşlarındaki gecikmeler, petrol gelirleri ve Bağdat ile ilişkiler de eleştiri konusu oldu.

Bundan sonraki süreçte KYB'li hükümet üyelerinin görevden çekilmesinin nasıl uygulanacağı, KDP ile yeni görüşmelerin başlayıp başlamayacağı ve paralel yönetim uyarısının somut bir adıma dönüşüp dönüşmeyeceği izlenecek.