Gazze diplomasisinde kritik trafik: Türkiye Kahire masasındaydı, Kushner Netanyahu ile görüştü

ABD Başkanı Donald Trump'ın temsilcisi Jared Kushner, Kahire'de Türkiye, Mısır ve Katar'dan arabulucularla ve Hamas lideri Halil el-Hayya ile yaptığı temasların ardından İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile görüştü. Taraflar Gazze planında ilerlemek için yeni çalışma grupları oluşturulması konusunda uzlaşırken, Hamas'ın silahsızlanması ile İsrail'in çekilmesinin hangi sırayla gerçekleşeceği konusundaki temel anlaşmazlık sürüyor.

Gazze’de Ekim 2025’te varılan ateşkesin geleceğini belirleyebilecek yoğun diplomasi trafiği devam ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın temsilcisi ve damadı Jared Kushner ile Gazze için oluşturulan Barış Kurulu’nun temsilcisi Nickolay Mladenov, pazar günü Kahire’de Mısır, Katar ve Türkiye’den arabulucularla bir araya geldi.

Reuters’a konuşan diplomatik kaynağa göre Hamas yetkilileri de görüşmelerin bir bölümüne katıldı. Kushner ayrıca Hamas’ın siyasi lideri Halil el-Hayya ile doğrudan görüştü. Bu temas, ABD ile Hamas arasında son dönemde gerçekleştirilen nadir doğrudan görüşmelerden biri oldu.

Netanyahu ile görüşme gerçekleşti

Kahire temaslarının ardından Kushner ve Mladenov pazartesi günü İsrail’e geçerek Başbakan Benjamin Netanyahu ile görüştü.

Barış Kurulu’ndan bir yetkili toplantıyı “uzun, kapsamlı ve oldukça verimli” olarak nitelendirerek Netanyahu ile Gazze konusunda ilerlenecek yol üzerinde anlaşmaya varıldığını açıkladı. Ancak ayrıntılar kamuoyuyla paylaşılmadı.

Reuters ise görüşmelerin ardından yakın bir diplomatik atılım işareti bulunmadığını, İsrail ile Hamas’ın temel konulardaki pozisyonlarını koruduğunu bildirdi.

Netanyahu ile Kushner ayrıca Gazze’nin silahsızlandırılması için bir çalışma grubu ve temiz su, sanitasyon ile diğer halk sağlığı sorunlarına odaklanacak ikinci bir çalışma grubu kurulması konusunda uzlaştı.

En büyük düğüm: Önce silahsızlanma mı, çekilme mi?

Trump yönetiminin geçen ay açıkladığı 15 maddelik yol haritası, Hamas’ın aşamalı olarak silahsızlandırılmasını ve buna paralel şekilde İsrail ordusunun Gazze’den çekilmesini öngörüyor.

Plan kapsamında Gazze’nin yeni bir Filistinli sivil yönetim altında idare edilmesi ve daha sonra yeniden inşa sürecinin başlatılması hedefleniyor.

Hamas plana prensipte onay verdi ancak uygulamanın İsrail’in saldırıları durdurması ve askerlerini geri çekmesi gibi yükümlülüklerini yerine getirmesine bağlı olduğunu savunuyor.

İsrail ise Hamas tamamen silahsızlanmadan geri çekilme ve yeniden inşa sürecinin başlamasına karşı çıkıyor. Netanyahu ile Kushner’in son görüşmesinde de Gazze’nin yeniden inşasına Hamas tamamen silahsızlandırılmadan başlanmaması konusunda mutabakata varıldığı bildirildi.

Netanyahu, 9 Ağustos’ta Trump yönetiminin son yol haritasını “kabul edilemez” olarak nitelendirmişti. İsrail’in itiraz ettiği konulardan birinin, Hamas mensuplarına yönelik hedefli saldırıların durdurulması talebi olduğu Reuters’a konuşan üst düzey İsrailli bir yetkili tarafından aktarılmıştı.

Diplomasi sürerken Gazze’de saldırılar devam ediyor

Görüşmeler devam ederken Gazze’deki saldırılar tamamen sona ermiş değil.

İsrail ordusu pazar günü Han Yunus ve Nuseyrat’ta Hamas ve İslami Cihad mensuplarını hedef aldığını açıkladı.

Filistinli sağlık görevlileri ise Han Yunus’ta bir çadır alanının vurulduğunu, en az beş kişinin yaralandığını ve yaralılardan birinin daha sonra hayatını kaybettiğini bildirdi. Nuseyrat’taki ayrı saldırıda da sivillerin yaralandığı belirtildi.

Ekim 2025’te varılan ateşkes büyük çaplı çatışmaları durdurmuş olsa da saldırılar tamamen sona ermedi. Reuters’a göre ateşkesten bu yana İsrail ateşiyle Gazze’de 1.250’den fazla Filistinli hayatını kaybetti; Hamas bu kişilerin ne kadarının silahlı örgüt mensubu olduğunu düzenli olarak açıklamıyor. Aynı dönemde dört İsrail askeri öldürüldü.

Türkiye dahil 8 ülkeden İsrail’e ortak tepki

Diplomatik sürecin bir diğer önemli ayağında Türkiye’nin de aralarında bulunduğu sekiz ülke ortak açıklama yayımladı.

Türkiye, Mısır, Endonezya, Ürdün, Pakistan, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, İsrail’in Gazze yol haritasını ve Filistin devletini reddeden tutumunu kınadı.

Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tarafından da yayımlanan ortak açıklamada, İsrail’in tutumunun Trump’ın Gazze’de savaşı sona erdirmeye yönelik planının uygulanmasını tehlikeye attığı ve barış çabalarını sekteye uğrattığı savunuldu.

Açıklamada yol haritasının silahların devre dışı bırakılmasıyla İsrail güçlerinin çekilmesinin eş zamanlı ilerlemesini, Uluslararası İstikrar Gücü’nün konuşlandırılmasını, yönetimin Gazze Ulusal Yönetim Komitesi’ne devredilmesini ve yeniden inşayı öngördüğü belirtildi.

Gazze planının kaderini ne belirleyecek?

Son görüşmeler diplomatik temasların yeniden hızlandığını gösterse de temel sorun henüz çözülmüş değil.

Washington ve İsrail tarafı Hamas’ın tamamen silahsızlandırılmasını öncelikli şart olarak görürken, Hamas İsrail’in saldırıları durdurması ve çekilme yükümlülüklerini yerine getirmesini istiyor.

Bu nedenle önümüzdeki sürecin temel sorusu, silahsızlanma ile İsrail’in Gazze’den çekilmesinin hangi takvimle ve hangi güvence mekanizması altında gerçekleştirileceği olacak.

Türkiye, Mısır ve Katar’ın arabuluculuk faaliyetleri de bu düğümün çözülmesinde kritik rol oynamayı sürdürüyor.