Dijital aboneliklerde 10 şirkete 173 milyon lira ceza: İptal edemeyen tüketiciler ne yapmalı?
Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın açıkladığı verilere göre, son beş yılda dijital abonelik hizmeti sunan 13 şirket denetlendi, mevzuata aykırı uygulamaları tespit edilen 10 şirkete yaklaşık 173 milyon lira idari para cezası verildi. Abonelik iptalinin zorlaştırılması, otomatik yenilemeler ve fesih taleplerinin geciktirilmesi şikâyetlerin başında geldi. Peki, aboneliğini sonlandıramayan tüketicilerin hangi hakları bulunuyor?
Dijital yayın, çevrim içi eğitim ve diğer abonelik hizmetlerinde yaşanan tüketici mağduriyetleri, Ticaret Bakanlığının denetim sonuçlarıyla yeniden gündeme geldi.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın açıklamasına göre, son beş yılda dijital içerik ve hizmet abonelikleri kapsamında 13 şirkette inceleme ve denetim gerçekleştirildi. Mevzuata aykırı işlem ve uygulamaları tespit edilen 10 şirkete toplam yaklaşık 173 milyon lira idari para cezası uygulandı.
Aynı dönemde Bakanlığa dijital aboneliklerle ilgili 3 bin 500'ün üzerinde tüketici başvurusu yapıldı.
En fazla şikâyet abonelik iptali ve otomatik yenilemeden
Bakanlık verilerine göre dijital abonelik kullanıcılarının en sık karşılaştığı sorunlar arasında sözleşmelerin iptal edilmesinin zorlaştırılması, fesih taleplerinin yasal sürede yerine getirilmemesi ve otomatik yenileme işlemleri bulunuyor.
Denetimler yalnızca film, dizi ve dijital yayın platformlarıyla sınırlı kalmadı.
Öz geçmiş hazırlama ve düzenleme hizmetleri sunan internet siteleri, dil öğrenme platformları ve kişisel gelişim amaçlı çevrim içi eğitim hizmetleri de incelemeler kapsamında yer aldı.
Bakan Bolat, yerli ve yabancı dijital hizmet sağlayıcılarının tüketici işlemlerinin takip edildiğini ve abonelik sözleşmelerine ilişkin mevzuatın geliştirilmesi için çalışmaların sürdüğünü bildirdi.
Abonelik iptalinde tüketicilerin hakları neler?
Türkiye'de tüketici abonelikleri, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve ilgili Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği kapsamında düzenleniyor.
Ticaret Bakanlığının tüketici bilgilendirme rehberine göre, abonelik sözleşmelerinin feshedilmesini zorlaştıran uygulamalara karşı tüketicilere çeşitli haklar tanınıyor.
İnternetten açılan abonelik için şubeye gitmek zorunlu tutulamaz.
Bir abonelik internet üzerinden oluşturulmuşsa şirket, fesih işlemi için tüketiciyi şubeye gitmeye veya noter aracılığıyla işlem yapmaya zorlayamaz. Aboneliğin iptali, sözleşmenin kurulmasından daha ağır koşullara bağlanamaz.
Fesih talebinin en geç yedi gün içinde sonuçlandırılması gerekir.
Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği kapsamında, diğer mevzuatta tüketici lehine daha kısa bir süre bulunmadığı takdirde, hizmet sağlayıcının fesih talebini kendisine ulaştığı tarihten itibaren en geç yedi gün içerisinde yerine getirmesi gerekiyor.
İptal talebi yazılı veya elektronik ortamda iletilebilir.
Tüketiciler fesih taleplerini yazılı olarak, e-posta, kısa mesaj veya kalıcı veri saklayıcısı niteliğindeki diğer yöntemlerle hizmet sağlayıcıya iletebilir.
Otomatik yenileme işlemlerinde tüketici onayı önem taşıyor.
Belirli süreli abonelik sözleşmelerinin tüketicinin açık talebi veya onayı olmadan uzatılması, ilgili mevzuat kapsamında hukuki sorun oluşturabiliyor.
Ancak uygulanacak kuralların sözleşmenin türüne ve hizmetin niteliğine göre değerlendirilmesi gerekiyor.
Aboneliğini iptal edemeyen tüketici ne yapmalı?
Abonelik iptal talebi kabul edilmeyen, geciktirilen veya bilgisi dışında ücret tahsil edildiğini düşünen tüketiciler öncelikle hizmet sağlayıcıya yazılı başvuruda bulunabilir.
Başvurunun tarihini gösteren e-posta, ekran görüntüsü, ödeme dekontu ve şirketten gelen yanıtların saklanması önem taşıyor.
Uyuşmazlık çözülemezse tüketici, e-Devlet üzerinden Tüketici Hakem Heyetine başvurabilir.
2026 yılı için değeri 186 bin liranın altında olan tüketici uyuşmazlıkları hakem heyetlerinin görev alanına giriyor. Bu tutar ve üzerindeki uyuşmazlıklarda ise ilgili yasal başvuru yolları uygulanıyor.
Yanıltıcı reklam ve haksız ticari uygulamalarla ilgili şikâyetler Ticaret Bakanlığının ilgili birimlerine iletilebiliyor.
Yurt dışında yerleşik dijital hizmet sağlayıcılarıyla yaşanan uyuşmazlıklarda ise şirketin bulunduğu ülke ve işlemin niteliğine göre farklı başvuru yolları söz konusu olabiliyor.
Abonelik sözleşmelerine yeni düzenleme hazırlanıyor
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, abonelik sözleşmelerine ilişkin mevzuatın ihtiyaçlara göre güncellenmesi amacıyla çalışma yürütüldüğünü açıkladı.
Bu kapsamda büyük ölçekli hizmet sağlayıcıları hakkında araştırma ve incelemelerin devam ettiği, tespit edilen sorunlarla ilgili rapor hazırlanmasının planlandığı belirtildi.
Bakanlığın açıklamalarında, denetlenen veya ceza uygulanan 10 şirketin isimleri kamuoyuyla paylaşılmadı.