Bazı Üst Kademe Kamu Yöneticilerinin Cumhurbaşkanı Onayı ile Atanmasını Düzenleyen Kuralın İptali

Anayasa Mahkemesi'nin bazı üst kademe kamu yöneticilerinin Cumhurbaşkanı onayı ile atanmasını düzenleyen kuralın iptaline ilişkin kararının özeti

CBK'ya ekli (II) Sayılı Cetvel'de yer alan "I. Hukuk Müşavirleri (Bakanlık Bağlı, İlgili, İlişkili Kuruluşları)" ve "Spor Müşavirleri" kadro ve görevleri bakımından kuralın konu bakımından yetki yönünden Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiştir.

CBK'ya ekli (II) Sayılı Cetvel'in kalan kısmı bakımından kuralın konu bakımından yetki yönünden Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine karar verilmiştir.

Ancak, kuralın içeriği itibarıyla Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi'nin gerekçesi:

Cumhurbaşkanlığı hükûmet sisteminde benimsenen temel esaslardan biri üst kademe kamu yöneticilerinin bizzat Cumhurbaşkanı tarafından atanmasıdır.

(3) numaralı CBK'ya ekli (I) Sayılı Cetvel'de yer alan kadro, pozisyon ve görevlere Anayasa'nın 104. maddesiyle uyumlu olarak doğrudan Cumhurbaşkanınca atama yapılması öngörülmüştür.

Ancak, (3) numaralı CBK'da sadece üst kademe kamu yöneticilerinin atama usul ve esasları değil aynı zamanda kamu kurum ve kuruluşlarında atama usul ve esasları da düzenlenmiştir.

Dolayısıyla CBK'ya ekli cetvellerdeki tüm kadro, pozisyon ve görevler kategorik olarak üst kademe kamu yöneticiliği sıfatını işaret etmemektedir.

Anayasa'nın 104. maddesi uyarınca üst kademe kamu yöneticilerinin atanmalarına ilişkin usul ve esasların CBK'yla düzenlenebileceğiyle ilgili olarak tereddüt bulunmamaktadır.

Ancak, atanma esaslarına ilişkin olarak yapılacak düzenlemenin üst kademe kamu yöneticilerine münhasır olması gerekir.

Zira Anayasa koyucu sadece üst kademe kamu yöneticileriyle sınırlı olarak atanma esaslarının belirlenmesi yetkisini Cumhurbaşkanı'na bırakmıştır.

Dolayısıyla, üst kademe kamu yöneticilerinin kimler olduğunun CBK'yla açık ve net bir biçimde belirlenmesi diğer kamu görevlilerine sağlanan anayasal güvencelerin zedelenip zedelenmediğinin denetimi bakımından oldukça önem taşımaktadır.

Ancak, (3) numaralı CBK'da üst kademe kamu yöneticilerinin kimler olduğu açık bir biçimde düzenlenmemiş, CBK'ya ekli farklı cetvellerin oluşturulması ve bu cetvellerde yer alan kadro, pozisyon ve görevlerin farklı kurallara tabi tutulması yöntemi benimsenmiştir.

Bu cetveller incelendiğinde ise Anayasa Mahkemesinin tespit ettiği ölçütlere göre üst kademe kamu yöneticisi olan ve olmayanlara birlikte yer verildiği anlaşılmıştır.

Öte yandan, CBK'ya ekli (II) Sayılı Cetvel'de yer alan kadro, pozisyon ve görevleri üstlenenlerin bir kısmı üst kademe kamu yöneticisidir.

Dava konusu kurala göre, üst kademe kamu yöneticisi olarak yapılacak atama için Cumhurbaşkanı'nın iradesi yeterli olmayıp birden fazla iradenin aynı sonuca yönelik biçimde açıklanması gerekmektedir.

Ancak, Anayasa'nın 104. maddesinde üst kademe kamu yöneticilerinin Cumhurbaşkanı tarafından atanacağı belirtilerek bu konuda Cumhurbaşkanı tek başına yetkili kılınmıştır.

Dolayısıyla, Cumhurbaşkanı'nın üst kademe yöneticilerini atama yetkisi bir başka makamın onayına tabi tutulamayacağı gibi bir başka makamın teklifine de bağlı tutulamaz.

Karar'ın sonuçları:

Konu bakımından yetki yönünden:

(II) Sayılı Cetvel'de yer alan "I. Hukuk Müşavirleri (Bakanlık Bağlı, İlgili, İlişkili Kuruluşları)" ve "Spor Müşavirleri" için yapılan atamalar, ilgili kanun hükümlerine tabi olacaktır.

İçerik yönünden:

(II) Sayılı Cetvel'de yer alan kadro, pozisyon ve görevlere atanmak için Cumhurbaşkanı'nın iradesi yeterli olacaktır.

Üst kademe kamu yöneticilerinin atama esasları kanunla düzenlenecektir.