Avrupa Birliğinden Karadeniz güvenliği için 50 milyon avro: Türkiye ile iş birliği de gündemde
Avrupa Birliği, Karadeniz'de ticari gemilere yönelik saldırıların ardından Romanya ve Bulgaristan'ın öncülüğünde kurulacak deniz güvenliği merkezine 50 milyon avroya kadar finansman sağlayacağını açıkladı. 2027 yılında faaliyete geçirilmesi hedeflenen merkez için ortak çalışma grubu oluşturulması planlanırken, Türkiye ile bölgesel deniz güvenliği iş birliğinin geliştirilmesi de gündemde.
Karadeniz'de ticari gemilere yönelik saldırıların ardından Avrupa Birliği (AB), bölgedeki deniz güvenliğini artırmak ve deniz trafiğinin izlenmesini güçlendirmek amacıyla yeni bir adım attı.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Bulgaristan ve Romanya'nın koordinasyonunda kurulması planlanan Karadeniz Deniz Güvenliği Merkezi için 50 milyon avroya kadar finansman sağlanacağını duyurdu.
Von der Leyen, 9 Kasım'da Romanya'nın başkenti Bükreş'te açıkladığı finansman desteğini, 10 Kasım'da Bulgaristan'ın Varna kentinde yaptığı açıklamada da yineledi. Merkezin mümkün olan en kısa sürede faaliyete geçirilmesini istediklerini belirtti.
Avrupa Komisyonunun açıklamalarına göre projenin 2027 yılında hayata geçirilmesi hedefleniyor.
Ticari gemilere yönelik saldırılar endişeleri artırdı
Kararın arka planında, Karadeniz'de ticari gemilerin hedef alındığı saldırılar bulunuyor.
Reuters'ın aktardığı bilgilere göre ekim ayında Romanya ve Bulgaristan yakınlarında en az dokuz yük gemisi deniz dronlarıyla gerçekleştirilen saldırıların hedefi oldu. Saldırılarda denizcilerin hayatını kaybettiği, bazı kişilerin ise kaybolduğu bildirildi.
Romanya yönetimi, sivil gemilere yönelik saldırılar nedeniyle Rusya'yı eleştirirken, belirli olayların sorumluluğunun kesin biçimde belirlenmesi için adli ve teknik delillerin önemine dikkat çekti.
Bulgaristan ise saldırıların sorumluluğunu doğrudan Rusya'ya yüklemedi. Moskova yönetimi de saldırılardaki sorumluluğuna ilişkin iddiaları reddetti.
Karadeniz'de devam eden güvenlik sorunları, bölgedeki ticari taşımacılığın yanı sıra enerji ve tahıl sevkiyatlarının güvenliğini de gündeme taşıdı.
Deniz güvenliği merkezinin 2027'de açılması hedefleniyor
AB'nin finansman sağlamayı planladığı merkezle deniz trafiğinin daha etkin biçimde izlenmesi, tehditlerin erken tespit edilmesi ve bölge ülkeleri arasında bilgi paylaşımının geliştirilmesi amaçlanıyor.
Romanya'nın Köstence ve Bulgaristan'ın Varna kentlerindeki mevcut denizcilik altyapılarının projede değerlendirilmesi öngörülüyor.
Merkezin çalışmalarında uydu görüntülerinden, deniz gözetim sistemlerinden ve bölgesel bilgi paylaşım mekanizmalarından yararlanılması planlanıyor.
Avrupa Komisyonunun 10 Kasım'daki açıklamasına göre merkezin kurulmasına yönelik ortak bir çalışma grubu oluşturulacak. Grup, merkezin görevlerini, teknik ihtiyaçlarını ve uygulama takvimini belirleyecek.
Projenin 2027'de faaliyete geçirilmesi hedeflenmesine rağmen kesin açılış tarihi henüz açıklanmadı.
Türkiye'nin rolü ne olacak?
Avrupa Komisyonu, Romanya, Bulgaristan ve Türkiye arasında yürütülen denizcilik iş birliğinin geliştirilmesini desteklediğini bildirdi.
Türkiye'nin Karadeniz'deki deniz güvenliği faaliyetleri, bölgesel deniz trafiğinin korunması ve ülkeler arası koordinasyon bakımından önem taşıyor.
Ancak açıklanan 50 milyon avroluk finansman doğrudan Türkiye'ye tahsis edilmiş bir kaynak değil. Projenin koordinasyonunu Romanya ve Bulgaristan üstlenecek.
Türkiye'nin kurulacak merkezde resmî bir görev üstlenip üstlenmeyeceği, bilgi paylaşımına hangi mekanizmalar üzerinden katılacağı ve operasyonel iş birliğinin kapsamı konusunda henüz ayrıntılı bir uygulama planı açıklanmadı.
Arama-kurtarma faaliyetlerine ayrı finansman
Avrupa Birliği, Karadeniz'deki deniz güvenliği çalışmalarının yanı sıra arama-kurtarma kapasitesinin geliştirilmesi amacıyla Romanya ve Bulgaristan'a ayrı ayrı 10 milyon avroluk destek de açıkladı.
Bu kaynakların, 50 milyon avroya kadar finansman sağlanması öngörülen deniz güvenliği merkezi desteğinden ayrı olduğu belirtildi.
Karadeniz ticareti açısından önemi
Karadeniz, Türkiye'nin dış ticareti, enerji taşımacılığı ve uluslararası deniz ulaşımı açısından stratejik öneme sahip.
Bölgedeki ticari gemilere yönelik saldırılar, yalnızca Rusya-Ukrayna savaşının taraflarını değil, deniz yoluyla taşınan tahıl, enerji ve diğer ürünlerin güvenliğini de etkiliyor.
Bu nedenle kurulması planlanan deniz güvenliği merkezinin faaliyetleri, Türkiye'nin bölgesel denizcilik ve ticaret politikaları bakımından da önem taşıyor.
Merkezin hangi ülkelerle, hangi kapsamda bilgi paylaşacağı ve Türkiye'nin bu yapıyla nasıl iş birliği yürüteceği, önümüzdeki dönemde hazırlanacak teknik düzenlemelerle netleşecek.