ABD ile İran bir ay sonra yeniden çatıştı: Brent petrol 90 doların üzerinde kapandı
ABD'nin Hürmüz Boğazı'ndaki Larak Adası'nda İran'a ait iki fırlatıcıyı vurmasının ardından İran, Ürdün'deki iki ABD hava üssünü füzelerle hedef aldığını açıkladı. Bir ay sonra yeniden başlayan karşılıklı saldırılar enerji piyasalarını hareketlendirirken Brent petrol yüzde 2,71 yükselerek 90,49 dolardan kapandı.
ABD ile İran arasındaki askerî gerilim, yaklaşık bir aylık görece sakin dönemin ardından yeniden tırmandı.
ABD güçleri 30 Ağustos Pazar günü Hürmüz Boğazı’ndaki Larak Adası’nda İran’a ait iki fırlatıcıyı vurdu.
Reuters’ın aktardığına göre saldırı, ABD’nin İran topraklarına temmuz sonundan bu yana gerçekleştirdiği bilinen ilk askerî operasyon oldu.
ABD’li bir yetkili, İran Devrim Muhafızları unsurlarının Hürmüz Boğazı’na deniz mayını taşıyan roketler fırlatmaya hazırlandığının tespit edildiğini ve operasyonun bu nedenle gerçekleştirildiğini savundu.
İran ise saldırıya kısa süre sonra karşılık verdi.
İran Devrim Muhafızları, Ürdün’de bulunan iki ABD hava üssünün balistik füzelerle hedef alındığını açıkladı. İran medyası tarafından aktarılan açıklamada saldırının Larak Adası’ndaki ABD operasyonuna karşılık düzenlendiği belirtildi.
ABD tarafı, zarar verebilecek İran füzelerinin hava savunma sistemleri tarafından etkisiz hale getirildiğini bildirdi.
Reuters, son karşılıklı saldırıların ABD ile İran arasında yaklaşık bir aydır yaşanan ilk doğrudan askerî çatışma olduğunu bildirdi.
BRENT 90,49 DOLARDAN KAPANDI
Gerilimin yeniden yükselmesi enerji piyasalarına da hızla yansıdı.
Brent petrolün varil fiyatı pazartesi gününü 2,39 dolar, yüzde 2,71 artışla 90,49 dolardan tamamladı.
ABD tipi WTI petrol ise 2,36 dolar, yüzde 2,83 yükselişle 85,76 dolardan kapandı.
Brent gün içerisinde 91,52 dolara kadar çıkarak 25 Ağustos’tan bu yana en yüksek seviyesini gördü.
Piyasalardaki yükselişte çatışmaların yeniden genişlemesi ve küresel petrol arzında aksama yaşanabileceğine ilişkin endişeler etkili oldu.
HÜRMÜZ BOĞAZI YENİDEN GERİLİMİN MERKEZİNDE
Son saldırılar bir kez daha küresel enerji ticaretinin kritik noktalarından Hürmüz Boğazı’nı gündeme taşıdı.
Savaş başlamadan önce dünya petrol arzının yaklaşık beşte biri bu dar su yolundan geçiyordu.
Reuters’ın aktardığı denizcilik verilerine göre hafta sonunda Hürmüz Boğazı’ndan geçen görünür emtia gemilerinin sayısı günde yaklaşık beşe kadar geriledi.
Boğazın yeniden güvenli şekilde açılmasına yönelik diplomatik girişimlerde ise henüz sonuç alınamadı.
TÜRKİYE İÇİN NEDEN ÖNEMLİ?
Petrol fiyatlarındaki yükseliş Türkiye açısından da yakından izleniyor.
Türkiye’nin enerji ithalatçısı olması nedeniyle Brent petroldeki kalıcı yükseliş, diğer değişkenlerle birlikte enerji ithalat maliyetleri üzerinde baskı oluşturabilir.
Akaryakıt fiyatları üzerinde de yukarı yönlü risk oluşturması mümkün. Ancak petrolün tek günlük hareketinden yola çıkarak benzin veya motorine kesin zam geleceğini söylemek mümkün değil.
Türkiye’de pompa fiyatlarını uluslararası ürün fiyatlarının yanı sıra döviz kuru, vergiler ve rafineri fiyatlandırması da etkiliyor.
TRUMP KHARG ADASI'NIN VURULDUĞUNU ÖNE SÜRDÜ
ABD Başkanı Donald Trump, gerilim sırasında İran’ın en önemli petrol ihracat merkezlerinden Kharg Adası’nın saldırıya uğradığını öne süren bir sosyal medya paylaşımı yaptı.
Trump’ın paylaşımında adada büyük patlamalar yaşandığını gösteren görüntüler yer aldı.
Ancak Reuters, görüntülerin yapay zekâ ile üretildiğini ve Kharg Adası’nda böyle bir saldırının gerçekleşmediğini bildirdi.
İran da Kharg Adası’nın saldırıya uğradığı iddiasını reddederek petrol faaliyetlerinin sürdüğünü açıkladı.
Bu nedenle Kharg Adası’nın vurulduğuna ilişkin sosyal medya paylaşımı doğrulanmış bir askerî gelişme olarak değerlendirilmiyor.
ABD Başkanı Trump ise İran’ın Ürdün’deki saldırılarının ardından yeni bir karşılık verileceğini belirterek, Washington’ın İran’a sert şekilde yanıt vereceğini söyledi.
Son gelişmeler, yaklaşık bir aydır ekonomik baskı ve karşılıklı yaptırımların öne çıktığı ABD-İran geriliminin yeniden doğrudan askerî çatışma aşamasına geçebileceğine ilişkin endişeleri artırdı.