2027 bütçesi Meclise sunuldu: 27 trilyon liralık harcama, 3,88 trilyon liralık gelir farkı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla TBMM'ye sunulan 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'nde genel bütçe kapsamındaki kamu kurumlarına 27 trilyon 30 milyar lira ödenek ayrıldı. Gelir tahmini ise 23 trilyon 149 milyar lira olarak belirlendi. Aradaki yaklaşık 3,88 trilyon liralık farkın net borçlanmayla karşılanması öngörülüyor.

Türkiye'nin 2027 yılı kamu harcamalarını ve gelir hedeflerini belirleyecek Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla 16 Ekim'de Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunuldu.

TBMM kayıtlarına göre 1/282 esas numarasıyla işlem gören teklif, Plan ve Bütçe Komisyonuna gönderildi.

Teklifte ekonomik istikrarın korunması, enflasyonla mücadele, mali disiplinin sürdürülmesi ve gelir dağılımında adaletin güçlendirilmesi temel hedefler arasında sıralandı.

Genel bütçede 27 trilyon liralık ödenek

Kanun teklifine göre 2027 yılında genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerine 27 trilyon 30 milyar 965 milyon lira ödenek ayrılması planlandı.

Özel bütçeli idarelere 2 trilyon 358 milyar 571 milyon lira, düzenleyici ve denetleyici kurumlara ise 115 milyar 219 milyon lira kaynak öngörüldü.

Söz konusu tutarlar, ilgili idare grupları için belirlenen ödenek büyüklüklerini gösteriyor. Bu rakamların tamamının doğrudan toplanması, kurumlar arasındaki Hazine yardımları nedeniyle merkezi yönetimin konsolide harcama toplamını doğru biçimde vermeyebilir.

Gelir ile harcama ödeneği arasındaki fark 3,88 trilyon lira

Teklifte genel bütçe gelirleri 23 trilyon 149 milyar 878 milyon lira olarak tahmin edildi.

Genel bütçe kapsamındaki kurumların ödenekleriyle tahmini gelirleri arasında yaklaşık 3 trilyon 881 milyar liralık fark bulunuyor.

Kanun teklifinin 3'üncü maddesinde bu farkın net borçlanma yoluyla karşılanacağı belirtiliyor.

Bu tutar, genel bütçe gelirleri ve ödenekleri arasındaki hesaplanan farkı ifade ediyor. Merkezi yönetimin konsolide bütçe açığıyla aynı kapsamda değerlendirilmemesi gerekiyor.

Kamu harcamalarında tasarruf ve denetim vurgusu

2027 bütçesinin genel gerekçesinde kamu kaynaklarının daha etkin kullanılmasının hedeflendiği belirtildi.

Buna göre kamu harcamalarının düzenli olarak gözden geçirilmesi, verimsiz harcama alanlarının tasfiye edilmesi ve tasarruf tedbirlerine yönelik denetimlerin artırılması öngörülüyor.

Risk odaklı izleme ve denetim mekanizmalarının yaygınlaştırılacağı belirtilirken kamu kurumlarının kendilerine ayrılan ödenekleri aşmadan faaliyetlerini sürdürmeleri hedefleniyor.

Bütçe gerekçesinde gelir dağılımının iyileştirilmesi, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yapay zekâ ve büyük veri teknolojilerinin kullanılması da öncelikler arasında yer aldı.

Sosyal konut ve kiralık konut hedefi

Teklifin genel gerekçesinde barınma sorununa yönelik politikalar da bulunuyor.

Dar gelirli vatandaşlar, engelliler ve yeni evlenecek gençlere yönelik sosyal konut yapımının hızlandırılması hedefleniyor.

Ayrıca kira artışlarını sınırlamak ve barınma ihtiyacını karşılamak amacıyla kiralık sosyal konut imkânlarının yaygınlaştırılması öngörülüyor.

Ancak bu hedeflerin hangi illerde, kaç konutla ve hangi finansman modeliyle uygulanacağına ilişkin ayrıntılar teklifin genel gerekçesinde yer almıyor.

Kamu yatırımlarına yüzde 10 ödenek şartı

2027 Kamu Yatırım Programı'na ilişkin düzenlemelerde yeni başlanacak projeler için ödenek koşulu getiriliyor.

Teklife göre, belirli istisnalar dışında 2027 yılında başlanacak çok yıllı projelerin ilk yıl yatırım ödeneği, toplam proje maliyetinin yüzde 10'undan az olamayacak.

Düzenlemeyle kaynakların çok sayıda projeye düşük tutarlarda dağıtılması yerine öncelikli yatırımlara yönlendirilmesi amaçlanıyor.

Metro, demiryolu ve belirli enerji projeleri ise maddede sayılan istisnalar arasında yer alıyor.

Dış borç ve Hazine garantilerine yeni limitler

2027 yılı için garantili imkân ve dış borç ikraz limiti 13,5 milyar ABD doları olarak öngörüldü.

Hazine ve Maliye Bakanlığının verebileceği borç üstlenim taahhütlerinin limiti ise 1 milyar ABD doları olarak belirlendi.

Bu rakamlar, ilgili mali işlemler için belirlenen üst sınırları ifade ediyor; söz konusu tutarların tamamının kullanılacağı anlamına gelmiyor.

Belediyelerin altyapı yatırımları için düzenleme

Kanun teklifinde yerel yönetimlerin altyapı yatırımlarını ilgilendiren hükümler de yer aldı.

Köylerin Altyapısının Desteklenmesi Projesi (KÖYDEŞ) kapsamında il özel idarelerine ve köylere hizmet götürme birliklerine kaynak kullandırılması öngörülüyor.

Su ve Kanalizasyon Altyapı Projesi (SUKAP) kapsamında ise belediyelerin içme suyu ve atık su projelerine yönelik ödeneklerin İller Bankası aracılığıyla kullandırılması düzenleniyor.

Teklifin 9'uncu maddesine göre KÖYDEŞ kaynaklarının iller bazında, SUKAP kaynaklarının ise belediyeler bazında dağıtımına ilişkin usul ve esaslar Cumhurbaşkanı tarafından karara bağlanacak.

Bu düzenleme, merkezi yönetimden yerel yönetimlere aktarılan kaynakların dağılımının ve uygulama kriterlerinin izlenmesi açısından önem taşıyor.

Bütçe görüşmeleri 21 Ekim'de başlayacak

2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'nin TBMM Plan ve Bütçe Komisyonundaki görüşmeleri, 21 Ekim Çarşamba günü Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın sunumuyla başlayacak.

Sunumun ardından komisyon üyelerinin bütçe üzerinde hazırlık yapabilmesi için çalışmalara bir hafta ara verilmesi planlanıyor.

Bütçenin geneli üzerindeki görüşmelerin 27 Ekim Salı günü yapılması, bakanlıkların ve kamu kurumlarının bütçelerine ilişkin komisyon görüşmelerinin ise 27 Kasım Cuma günü tamamlanması öngörülüyor.

Komisyon aşamasının ardından teklif TBMM Genel Kurulunda görüşülecek.

2027 bütçesi henüz kabul edilmedi. Meclisteki görüşmeler sırasında ödeneklerde ve kanun hükümlerinde değişiklik yapılabilecek.

Kaynak: Türkiye Büyük Millet Meclisi – 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi, Esas No: 1/282, 16 Ekim 2026.